طرح نوشته

blog.zarrinpanah.com

2009-01-25T03:23:00.005+01:00

این وبلاگ به نشانی جدید منتقل و انتشار مطالب تازه در آن متوقف گردید.

http://blog.zarrinpanah.com

Constructing a Building by Interpretation

2009-01-14T11:11:00.004+01:00

مطلب من در جدیدترین شماره‌ی نشریه‌ی بین ‌المللی نظریه‌ی معماری Cloud-Cuckoo-Land منتشر شده است.

چکیده‌ی مقاله در اینجا و اصل آن در اینجا قابل دسترسی هستند. سعی می‌کنم خلاصه‌ای هم به فارسی همین‌جا بگذارم:

آثار معماری – به استثنای بناهای یادمانی و آرامگاهی – بناهایی هستند که برای «رفع نیاز» مخاطبان از پیش تعیین‌شده‌ای ساخته می‌شوند. مخاطبان اثر معماری به یک اعتبار ساکنان یا در واقع کاربران ساختمان‌ها هستند. به همین دلیل ساده‌ترین روش ارزشگذاری آثار معماری، بررسی میزان رضایت‌مندی این افراد از ساختمان‌هایی است که مشغول زندگی و کار در آنها هستند. اینجاست که نوع دریافت و برداشت کاربران ساختمان‌ها، در شکل‌دهی به چیزی که اثر معماری خوانده می‌شود، حائز اهمیت می‌گردد، به نحوی که مادیت یافتن معماری در پاسخ مستقیم به نیازهای عملکردی این کاربران صورت می‌گیرد و معمار بدون شناسایی و چاره‌اندیشی در مورد «عملکرد» مطلوبِ مخاطبِ خود، نمی‌تواند به توفیقی در کار خود دست یابد.

اما با استناد به یک مثال نقض، می‌توان در درستی فرضیه‌ی بالا تردید کرد: ادیت فارنزورث یکی از کارفرمایان (کاربران) نگون‌بختی است که خواسته‌های عملکردی او برای تأمین آسایش شخصی‌اش – با طراحی و اجرای خانه‌‌ای تماماً شیشه‌ای – با بی‌‌توجهی کامل معمار مواجه شده است. با این حال خانه‌ی فارنزورث با وجود ناتوانی‌ در برآورده ساختن خواسته‌های کارفرما و رفع نیازهای او، به استناد نظر بسیاری از منتقدان، در زمره یکی از شاهکارهای جاودانه‌ی معماری قرن بیستم به ثبت رسیده و اعتبار فراوانی را نصیب میس ون در روهه به عنوان معمار این خانه کرده است.

در این مقاله بیش از هر چیز تحلیل‌های عملکردی از معماری و وابستگی مستقیم این گونه تحلیل‌ها به نیت یا خواست کاربران به جای نیت یا خواست معمار مورد بررسی قرار گرفته و در ادامه به سایر عوامل مادی و غیرمادی شکل‌دهنده‌ی معماری – ورای عملکرد آن – پرداخته شده است.

-------

پی‌نوشت: مقاله‌ی محمدرضا شیرازی هم در این مجموعه منتشر شده که توصیه می‌کنم آن را در اینجا بخوانید.

چکیده‌ی رساله‌ی دکترای معماری: چرا معماران می‌نویسند؟

2008-08-04T22:17:00.007+02:00

(عنوان در نظر گرفته شده نهایی نیست)
استاد راهنما: کاری یورماکا
دانشگاه فنی وین، انستیتو تئوری معماری

والتر گروپیوس در بیانیه‌‌‌ی تأسیس مدرسه‌ی باوهاوس در سال 1919 «هدف غایی تمامی فعالیت‌های خلاقانه را «ساختن» دانست. این در حالی بود که نه گروپیوس و نه مدرسه‌ی باوهاوس، هیچکدام تا لحظه‌ی نگارش این بیانیه، کمترین سابقه‌ای در ساختن به معنای واقعی آن نداشتند. گروپیوس شخصاً به این واقعیت اذعان می‌کند: «زندگی من جایی بین زمین و آسمان، در بلاتکلیفی سرگردان است... چیزی برای طراحی وجود ندارد که بتوانم از طریق آن، درآمدی هر چند ناچیز کسب کنم.» حتی زمانی که شرایط اقتصادی بهبود یافت، باز گروپیوس فاصله‌‌اش با دنیای مادی معماری را حفظ کرد. او در دوران دانشجویی‌ دریافت که اگر شخصاً به نقشه‌‌کشی معماری بپردازد، دچار گرفتگی عضلانی خواهد شد، به همین خاطر با پرداخت دستمزد به دوستانش، آنان را به کشیدن طرح‌های دانشجویی‌اش گمارد. در ادامه و پس ار ورود به دنیای حرفه‌ای معماری، گروپیوس مشغول به همکاری با معماران دیگری از جمله آدولف مه‌یر گردید و مجدداً از کلمات برای تشریح مقاصد معمارانه‌اش بهره گرفت.

والتر گروپیوس از جمله معماران برجسته‌ای است که از «واژگان» بصورت گسترده در ارائه‌ی کارهایش استفاده کرده، اما او یقیناً یگانه معماری نیست که چنین راهی را برای خود برگزیده است. معماران معدودی از زمان ویتروویوس تا دوران معاصر به نوشتن رساله یا بیانیه در باب معماری پرداخته‌اند. آدولف لوس، یکی دیگر از چهره‌هایی است که علاوه بر فعالیت در زمینه طراحی، به عنوان یک نویسنده‌ی پرکار و زبردست نیز شناخته شده است. او معتقد است که ویژگی‌های ذاتی معماری‌ او از طریق تصاویر قابل انتقال نبوده و هر معماری خوب باید قابلیت توصیف در قالب واژه‌ها را دارا باشد. یکی دیگر از استادان معماری مدرن یعنی لوکوربوزیه سوئیسی‌الاصل نه تنها در دوران حیاتش حدود 60 کتاب تألیف نمود بلکه به هنگام درخواست تابعیت فرانسوی‌ در سال 1930 حرفه‌‌ی شخصی‌اش ‌را به جای ‘architecte’ (معمار) ‘homme de lettre’ (نویسنده) اعلام کرد.

علیرغم تمایل معماران به نظریه‌پردازی درباره‌ی آثار معماری از دوران روم باستان تاکنون، مرز بین نویسندگی و طراحی بویژه در سال‌های دهه‌ی هشتاد میلادی در نتیجه‌ی توجه فزاینده پست‌مدرنیست‌ها به نشانه‌شناسی کمرنگ‌تر گردید. بسیاری از معماران دیروز که توانسته‌اند در جایگاه پیشروان معماری امروز تکیه کنند، اعتبار خود را در ابتدا از طریق نویسندگی و پرداختن به «معماری کاغذی» کسب کردند: پیتر آیزنمن، دانیل لیبسکیند و رم کول‌هاس (به عنوان مهمترین نمونه‌ی قابل بررسی)، برخی از ستار‌ه‌های امروز عالم معماری هستند که آوازه‌ی خود را بیش از آنکه از طرح‌ها و ساختمان‌ها به‌دست آورده باشند، ازطریق تألیفاتشان کسب نمود‌ه‌اند. نفوذ معمارانی از این دست بر محیط آکادمیک و روابط درون حرفه‌ای معماران بسیار گسترده است.

رساله‌ی پیش رو تلاش دارد تا نسبت بین نویسندگی و (طراحی) معماریِ معماران را مورد بررسی قرار دهد و این هدف را با طرح این پرسش مقدماتی آغاز می‌کند: انگیزه‌ی معماران از نوشتن و چاپ متون درباره‌ی معماری چیست؟ آیا این مسئله راهبردی برای بازاریابی و فروش طرح به کارفرماست یا تلاشی که معماران برای نمایش ذات روشنفکرانه‌ی معماری به عنوان یک رشته‌ی علمی انجام می‌دهند؟ آیا نویسندگی معماران تنها انعکاسی از فرآیند طراحی است یا اهدافی برای طراحی و معیارهایی برای شکل تماس با اثر معماری نیز تعریف می‌کند؟ تفاوت بین نویسندگی در میان معماران با نویسندگی در میان مورخان و ناقدان معماری در چه مواردی می‌باشد؟

گاهی اوقات معماران در نوشته‌های خود تلاش می‌کنند تا قواعدی را برای خود و دیگران به عنوان اصول طراحی وضع نمایند. با این وجود در پاره‌ای موارد همخوانی‌ای بین این نظریه‌پردازیه‌ها و ساختمان‌هایی که ساخته می‌شود، به چشم نمی‌آید که این امر باعث ایجاد تردید در انگیزه‌ی معماران از نوشتن می‌شود. یکی دیگر از مصارف متون معماری در تبلیغات و بازنویسی تاریخ معماری است. در موارد متعدد دیگری نویسندگی به یکی از مراحل تفکر طراحی بدل می‌شود. از آنجا که پرسش از نوع رابطه‌ی نویسندگی و (طراحی) معماریِ معماران بسیار گسترده می‌باشد، این رساله رویکردهای تئوریک متفاوتی را در شکافتنِ مباحث، مورد بررسی قرار خواهد داد: هستی‌شناسی هنر آرتور سی دانتو، اندیشه‌ی artwriting نزد دیوید کریر، نشانه‌شناسی معماری نزد اومبرتو اِکو، نظریه جامعه‌شناسانه پیر بوردیو درباره‌ی سرمایه‌های فرهنگی و راهبردهای تشخص‌یابی (distinction) و کاربرد دی‌کانستراکشن در معماری توسط مارک ویجلی.

پیش‌شرط ورود به مسئله و فهم این رساله، آگاهی عمیق از تاریخ معماری مدرن شامل آثار شاخص ساختمانی و نوشتاری این قرن می‌باشد.

یادداشت‌های‌ تورین؛ به مناسبت برگزاری بیست و سومین همایش بین‌المللی معماری UIA

2008-07-11T22:07:00.005+02:00

تورین در شمال غربی ایتالیا هفته‌ی گذشته از 29 ژوئن تا 3 ژوئیه‌ میزبان بیست و سومین همایش جهانی اتحادیه‌ی بین‌المللی معماران (UIA) بود. همان کنگره‌ای که سه سال پیش با حضور پرتعداد ایرانی‌ها در استانبول برگزار شد و قرار است دوره‌ی بیست و چهارم آن سه سال آینده در توکیو برگزار شود.

ادامه...

پ مثل پرتیکان

2008-05-18T00:57:00.003+02:00

نمی‌دانم ولی عملکرد کنونی میزبانان محترم ششمین ضیافت – افرادی که خودم در صحت کامل عقل آنها را پیشنهاد کرده‌ام – با انتظاراتی که پیشتر از وظایف آنها داشته‌ام جور در نمی‌آیند. نمی‌دانم تقصیر از خودِ من است که علیرغم انفعالی که در وبلاگ‌نویسی دارم، این‌چنین انتظار فعالیت از دیگر دوستان را دارم یا مشکل از آنهاست که بنا به هزاران دلایل قابل فهم، کم‌کاری می‌کنند. و یا هم از هردویمان. انتظار من از دوستان چیز زیادی نیست. در واقع این انتظار به‌مراتب کمتر از ‌توان‌مندی‌هایی است که به‌خاطرش آنها را به میزبانی ضیافت ششم دعوت کردم. پی‌گیری یکی از پررنگ‌ترین توان‌مندی‌های آنها بود. نمی‌خواهم وقت‌شان را صرف نوشتن و ارسال دعوت‌نامه به کامنت‌دانی وبلاگ این و آن کنند. نمی‌خواهم خودشان را به آب و آتش بزنند تا خدای ناکرده از اصل و اساس زندگی و کارشان فاصله بگیرند. فقط می‌خواهم اگر حضور پی‌گیر آن‌لاین برای‌شان مقدور نیست، حداقل در سایه حضور داشتنه باشند و با تأخیری چند ساعته به فعالیت دوستانی پاسخ بگویند که با مطالب، پیشنهادات و انتقادات‌شان به میهمانی آنها آمده‌اند.

حالا منِ میزبانِ خلعِ مسئولیت شده، منِ هم‌کار، با انتقادم قدم به میهمانی دوستان گذاشته‌ام. منتظر می‌مانم تا مرا به داخل فرا بخوانند.

ضیافت پنجم: جمع‌بندی و پایان

2008-04-20T15:04:00.017+02:00

ضیافت پنجم وبلاگ‌های معماری با پایان فروردین ماه رسماً به اتمام رسید. به غیر از مطالبی که قرار است محمدرضا شیرازی در تکمیل تجربه‌ی فضایی بازدیدش از آثار لوکوربوزیه ارائه کند، 15 نفر با مطالبی که منتشر کردند در این مهمانی شرکت کردند و دوستانی هم که با تاخیر خواهند رسید، نام‌شان در فهرست مربوطه قرار داده خواهد شد. همینجا از همه‌ی کسانی که با حضورشان به جمع کوچک و خودمانی این ضیافت رونق بخشیدند، تشکر می‌کنم.

چهار رویکرد عمده در جهت‌دهی به نوشته‌های دوستان «از فضا» قابل تشخیص بود:

1) یکی بازگویی تجربه‌های شخصی از حضور در فضایی خاص و ذکر مشاهدات عینی و کیفیات فضایی برجسته آثار معماری از طریق توصیف فضاها و استفاده از تصاویر مرتبط. مطالب دوستانی که در این دسته قرار می‌گیرند عبارتند از: نصیر زرین پناه، سحر نهاوندی‌نژاد، سمیرا گودرزی و احمدرضا سلیمانی، محمدرضا شیرازی، مرتضی میرغلامی و خشایار کاشانی‌جو.

2) رویکرد تئوری-محور نویسندگان در جهت شناسایی چیستی فضای معماری، تعریف حدود آن، جایگاه مخاطب در درک فضا، واقع‌بودگی در فضا، نسبت درون و برون، پر و خالی و محیط پیرامون در شکل‌دهی به مفهوم فضا، فضای ساخته‌شده و فضای زیسته‌شده و مواردی از این قبیل توسط نینا شاهرخی، فرهاد شرفی، افروز نبوی و میثم معصومی.

3) و در نهایت، نوشته‌هایی که همزمان بخش‌هایی از هر دو گرایش بالا را یکجا گرد آورده و نشان می‌دهند که فضا نه آن عنصر پیچیده‌ و دیرباب معماری بلکه بازگشت به ساده‌‌ترین اصول زندگی روزمره‌ انسان‌هاست مثل نوشته‌های حسام‌الدین عتیقی، آزاده رشیدشمالی، علیرضا تغابنی و زهرا غیور.

4) تجسم فضا با ارائه طرح‌های سه‌بعدی در تصاویر علی خیابانیان.

بعلاوه، نقدهایی هم توسط هومن فروغمند اعرابی و فرهاد شرفی در اشاره به موضوع ضیافت‌ها نوشته شد‌ه‌اند که مطالعه‌ی آنها در اینجا خالی از فایده نخواهد بود.

معرفی میزبان بعدی:
کمال یوسف‌پور پیشنهاد من برای میزبانی بعدی ضیافت وبلاگ‌های معماری است. کسی که به دلیل پشتکار و هدف‌مندی در وبلاگ‌نویسی، بهترین گزینه برای برگزاری یک ضیافت وبلاگی در زمینه‌ی تخصصی‌ معماری خواهد بود. بدون شک در صورت پذیرش او، پدیده‌ی ضیافت‌ها از نظر کیفی و محتوایی حرکتی رو به جلو پیدا خواهد کرد. از او خواهش می‌کنم که این مسئولیت را بپذیرد.

پیشنهاد من:
با توجه به پتانسیل موجود و توجه به این نکته که ضیافت‌ها به دلیل محدودیت‌های پیش‌ِرو نمی‌توانند تا ابد ادامه پیدا کنند و خطر یک‌نواختی و تکرار هر لحظه آن را تهدید می‌کنند، پیشنهاد می‌کنم که از همین حالا عددی را به عنوان آخرین دوره‌ی برگزاری ضیافت‌ها پیشنهاد کنیم، تا مثلاً بعد از 7 یا 10 دوره برگزاری، پرونده‌ی این رویداد در دنیای اینترنت بسته شده و ارزش ایده‌ی اولیه و حرکت گروهی که به دنبال آن انجام شد باقی بماند.

کمال یوسف‌پور به دلیل مشغله‌های شخصی نمی‌تواند مسئولیت میزبانی ضیافت ششم را بپذیرد. علیرغم اینکه با نظر او موافقت کامل دارم ولی باز فکر می‌کنم که بنا به استدلال سایر دوستان، تا زمانی که افرادی حاضر به پذیرش میزبانی و حضور فعالانه در این ضیافت‌ها هستند، نباید مانعی در مسیر این حرکت جمعی قرار دهیم. بنابراین از خانم آزاده شاهچراغی با توجه به سوابق آموزشی ایشان برای قبول میزبانی ضیافت بعدی دعوت می‌کنم تا در صورت موافقت، شاهد تحولی در روند کیفی برگزاری میهمانی‌ها و فضای «مردانه» حاکم بر آن باشیم.

-------

دوستان عزیز،

ببخشید به‌خاطر تأخیر این چند روزه. و ممنون از خانم شاهرخی که چندین بار در این مورد به من تذکر دادند.

میزبان پیشنهادی بعدی من، آقای احمدرضا سلیمانی و خانم سمیرا گودرزی، نویسندگان وبلاگ پرتیکان هستند. همواره بصورت جدی پی‌گیر ضیافت‌ها و رویدادهای دنیای مجازی معماری بوده‌اند و به عنوان نخستین میهمانان در ضیافت پنجم وبلاگ‌ها هم شرکت داشتند. امیدوارم که بپذیرند.

هنوز خبری از میزبانان پیشنهادی نشده. امکان اینکه وبلاگ‌نویسی چهار پنج روزی سراغی از دنیای مجازی و کامنت‌های دریافتی‌اش نگیرد، تقریباً بعید است. اگر کسی از نزدیک خانم و آقای سلیمانی را می‌شناسد، لطفاً خبری از آنها برای ما بگیرد. به امید سلامتی این دو دوست.

ضیافت پنجم وبلاگ‌های معماری: «از فضا»

2008-04-10T23:57:00.026+02:00

ضیافت پنجم وبلاگی آغاز شده و میهمانان به تدریج از راه رسیده و «از فضا»‌ها سخن می‌گویند. امیدوارم که سر و کله‌ی دوستان جدید در روزهای باقیمانده پیدا شود تا مطالب‌ِ آنها در فهرست مطالب شرکت‌کنندگان این میهمانی معمارانه قرار داده شود. بیایید و بخوانید:

زرین پناه، نصیر. فضا به روایت یک پریتزکری، موزه‌ی مردم‌شناسی که برنلی، پاریس: وبلاگ طرح‌نوشته

نهاوندی‌نژاد، سحر. معماری کاهشی، مجموعه غارهای الورا، اورنگ آباد: وبلاگ نوستالژیا

سلیمانی، احمدرضا و گودرزی، سمیرا. الماس هزارتراش نشسته بر مخمل سبز، کاخ چهلستون، اصفهان: وبلاگ پرتیکان

عتیقی، حسام‌الدین. در آتلیه، مدرسه‌ی عالی ملی معماری لیون: وبلاگ موج پنجم

شاهرخی، نینا. از فضا... چه می دانیم؟: وبلاگ معماری را بیاموزیم

شیرازی، محمدرضا. سه آنِ فضا در معماری لوکوربوزیه، آنِ اول: خانه‌ی تووین در وایسن‌هوف، اشتوتگارت: وبلاگ طرح سوم

شرفی، فرهاد. برای «ضیافت پنجم» - «از فضا»، مسچد شیخ لطف‌الله و میدان نقش‌جهان، اصفهان: وبلاگ ایوان

رشید شمالی، آزاده. نسبت فیل و فضا در معماری، مک‌دونالد نزدیک خانه، حومه‌ی پاریس: وبلاگ آزاده

تغابنی، علیرضا. فضا بدون معماری، قهوه‌‌خانه‌ای در ماسوله: وبلاگ Same Old Fears

میرغلامی، مرتضی. باغ خیال، مقبره‌ی فردوسی در توس: وبلاگ ایرانشهر

غیور، زهرا. ضیافت 5: وبلاگ گالری معمار

نبوی، افروز. از صفر به، فضای شماره صفر، یک و دو: وبلاگ آستاره

کاشانی‌جو، خشایار. پارک دولاویلت، واگرایی عناصر طراحی در جهت ساختارسازی فضایی: وبلاگ طرح و شهر

معصومی، میثم. تعریف فضای معماری: وبلاگ معماری از پنجره‌ی ژاپنی

خیابانیان، علی: From Surface to Space: وبلاگ میان‌گستره

رئیسی، ایمان. در ستایش فضا: وبلاگ دفتر معماران شمال و جنوب

فضا به‌‌روایت یک پریتزکری

2008-04-05T21:00:00.011+02:00

برای ضیافت پنجم
و به مناسبت انتخاب معمار برگزیده‌ی جایزه‌ی پریتزکر 2008

در تنها تکه زمین خالی باقی‌مانده در پاریس، با فاصله‌ی ناچیزی از برج ایفل، ساختمان جدید «موزه‌ی مردم‌شناسی که برَنلی» کار ژان نوول که شاید معاصرترین ساختمان این شهر هم باشد، به تازگی ساخته شده است. مواجهه با چنین بناهایی برای چشم‌هایی که به پاریس هوسمانی 1850 خو پیدا کرده‌اند اندکی غریب است ولی باید پذیرفت که همین ساختمان‌های غریبه و ناهمگون توانسته‌اند به عنوان عناصر شاخص در هویت‌بخشی به این شهر مورد استفاده قرار بگیرند. مرکز ژرژ پمپیدو نمونه‌ی مناسب‌تری از این گرایش است. به خاطر بزرگ‌بودن، موقعیت مکانی بهتر و عملکردهای متعددی که در اختیار بازدیدکنندگانش قرار می‌دهد.

در موزه‌ی «که برانلی» (Musée du quai Branly) آثار هنری اقوام ابتدایی در قاره‌های آفریقا، آسیا، اقیانوسیه و آمریکا به نمایش گذاشته شده‌اند. نوول از قدرت و پایگاهش در دستگاه سیاسی دولت فرانسه بهره گرفته تا طراحی موزه‌ی جدید شهر پاریس در این زمین ممتاز، به او سپرده شود. آنطور که گفته می‌شود شیراک شخصاً از مدافعان اصلی ساخت این پروژه بوده است. طرح نوول از 4 ساختمان مجزا از هم تشکیل شده که از نظر شکلی کوچکترین شباهتی به هم ندارند. مهمترین ساختمان که همان بنای اصلی موزه است، حجم سیال رنگارنگی است که بصورت معلق در مرکز زمین و در احاطه‌ی درختان و گیاهان بومی آفریقایی قرار گرفته و با بلندشدن از روی زمین و تکیه به ستون‌های عمودی متعدد، جریان باغ و حرکت پیاده را از ورودی خیابان تا نقطه‌ی انتهایی سایت بدون وقفه میسر می‌سازد. انحنای خفیفی در مسیر حرکت رودخانه‌ی سن در این نقطه وجود دارد که این انحنا خودش را بر روی بدنه‌ی ساختمان نیز نشان داده است. این نکته و شناور بودن ساختمان موزه بر روی پیلوتی اشاره‌ای غیرمستقیم به پروژه‌ی واحد مسکونی مارسی (Unité d'Habitation) دارند جایی که لوکوربوزیه از الگوی‌ کشتی‌های خطی اقیانوس‌پیما (Liner) برای طراحی این مجتمع مسکونی در قالب یک ماشین مدرن بهره گرفته است. کشتی نوول این‌بار به جای اقیانوس در حال حرکت در رودخانه‌ی کم عرض سن به نظر می‌رسد.

دیوار شیشه‌ای مرتفعی مجموعه‌ی ساختمان‌های این موزه را از خیابان مجاور جدا کرده، به همین دلیل دید به سمت داخل، همیشه و در همه‌ی ساعات شبانه‌روز برای رهگذران کنجکاوی که از خیابان «که برانلی» گذر می‌کنند فراهم آمده است. جالب است که این موزه با گنجینه‌ی آثار ارزشمندی که دارد، فقط از روی نام خیابانی که در آن قرار گرفته، نام‌گذاری شده است. دیوارشیشه‌ای علاوه بر جداکردن ساختمان از محیط پیرامون، به اطلاع‌رسانی در مورد رویدادهای داخل موزه نیز می‌پردازد و با انعکاس تصاویر خیابان در آن، ترکیب مبهمی از رویدادهای بیرون و درون بر روی سطح شیشه ارائه می‌دهد. به این ترتیب در نخستین نگاه‌ها متوجه خواهید شد که با ساختمان غیرمتعارفی مواجه هستید.

پس از ورود به باغ، مکعب‌های بیرون‌زده‌ی روی نما جلب توجه می‌کنند، مکعب‌هایی در ابعاد و رنگ‌های مختلف که تنها از یک سمت به نمای شمالی ساختمان اتصال دارند. علیرغم دید بالقوه مناسبی که از داخل این مکعب‌ها به سمت رودخانه‌ی سن وجود دارد، به‌دلیل ملاحظات عملکردی، نورگیرها و گشودگی‌های روی آن بسیار ناچیز در نظر گرفته شده‌اند. مکعب‌های بیرون‌زده توقف‌گاه‌های بین‌راهی در مسیر حرکت بازدیدکنندگان داخل موزه است که هر کدام اشیایی را در داخل خود و در تکمیل سالن اصلی موزه به نمایش می‌گذارند. ارتقاع این مکعب‌ها متغیر است و به دلیل ارتفاع کم یکی از آنها، برای ورود، مجبور به خم شدن و قرار گرفتن در موقعیت نشسته هستید. رنگ‌های گرم و متنوع به کار رفته بر روی این مکعب‌ها هم نشانه‌ای است از تنوع اقوام و شعار همیشگی اروپایی‌ها در نفی نژادپرستی.

بعلاوه کانسپت ویژه‌ای برای هدایت نور طبیعی به داخل ساختمان موزه به کار گرفته شده است. داخل موزه تقریباً از نور طبیعی بی‌بهره است و بازی نور و سایه با کاربرد شیشه‌های کدر و نورگیرهایی که بصورت مورب بر روی شیشه‌‌های نمای اصلی نصب شده، میسر گردیده است. در نقطه‌ای از باغ، جایی بین مسیر حرکتی از ورودی مجموعه به سمت ورودی لابی موزه، لحظه‌ای برای مکث وجود دارد. جایی که برج ایفل کم کم از کناره‌ی شکستگی‌های کفِ ساختمانِ موزه‌ای که بالای سرتان قرار گرفته، سربرمی‌آورد و در قابی یگانه و تکرار نشدنی که معمار آن را پیش‌بینی کرده، در حافظه‌ی بازدیدکنندگان ثبت می‌شود.

بعد از ورود به لابی موزه، برای رسیدن به سطحی که گالری‌ها در آن واقع شده‌اند، باید رامپ نسبتاً طولانی‌ای را بپیمایید که با حرکتی پیچ‌وخم‌دار شما را بالا برده و آماده‌ی بازدید از اشیاء داخل موزه می‌کند. اشیایی که کوچکترین قرابتی با شهر و محیط پیرامونی‌اش ندارند. در این صعود، به‌تدریج حس‌ و حال فضایی‌تان تغییر می‌کند، از شهر اروپایی فاصله می‌گیرید و به دنیای رازآلود و ناشناخته‌ای قدم می‌گذارید که از هنر بدوی اقوام بومی سایر قاره‌ها با شما سخن می‌گوید. به نظرم نقطه‌ی قوت طرح نوول، موفقیتش در ترکیب همین دو موقعیت متفاوت است. فضایی که نوول خلق کرده، از جنس فضای زمینه‌اش نیست ولی در طرح او به‌خوبی امکان گفت‌وگوی پیوسته بین فضای شهر و فضای معماری فراهم شده است.

در نهایت ساختمان موزه‌ی «که برانلی» اگر چه مرا به وجد نیاورد، ولی با تعریفی جدیدی از فضا که مبتنی بر پرگویی‌ و تکلف معمار در به کار بردن اجزای معماری است آشنا کرد. تعریفی که به دلیل بیان پیچیده و چند لایه‌، با دشواری بیشتری درک خواهد شد و مورد تحسین عمومی قرار خواهد گرفت.

موضوع ضیافت پنجم: «از فضا»

2008-03-24T02:52:00.003+01:00

نتایج نظر خواهی برای انتخاب موضوع ضیافت پنجم به شرح زیر اعلام می‌شود:

موضوع اول: معمار کیست؟
5 نظر موافق: سیاوش کرباسی، پوریا پارسا، محمدرضا شیرازی، مهران بایرام‌زاده، محمد موسویان

موضوع دوم: مسابقات معماری
3 نظر موافق: هادی مناف‌زاده (همچنین موافق موضوع 3)، الدوز فضلعلی، آزاده شاهچراغی (همچنین موافق موضوع 3)،

موضوع سوم: از فضا
20 نفر موافق: کورش رفیعی، حمید مهرو، علی توکلی دینانی، هادی مناف‌‌زاده (همچنین موافق موضوع 2)، محمود اکبری، سمیرا شالچی، زهرا غیور، آزاده شاهچراغی (همچنین موافق موضوع 2)، امیررضا محمودزاده، آزاده رشید شمالی، سفالینه، مرتضی میرغلامی، علیرضا تغابنی، محمد منفرد، فرهاد شرفی، محمد باغبان فتوت، سارا ثابت، محمد حامد، خشایار کاشانی‌جو، مرتضی نیک‌فطرت
2 نظر مخالف: کمال یوسف‌پور، مهران بایرام‌زاده

نظرات ایمان رئیسی، نینا شاهرخی، هومن فروغمند اعرابی و لیدا امینیان به دلیل عدم اشاره به گزینه‌ی خاصی در نتایج نظرسنجی گنجانده نشده است.

به این ترتیب موضوع سوم که عنوانش را به عبارت مختصر «از فضا» تقلیل داده‌‌ام با اکثریت مطلق آرا به عنوان موضوع ضیافت پنجم وبلاگ‌های معماری برگزیده می‌شود. «از فضا» بگوئید، از جوهر‌ه‌ی وجودی معماری. کیفیتِ فضاهایی که تجربه کرده‌اید را با توصیفِ ویژگی‌های آنها و ذکر نمونه‌های عینی از ساختمان‌های محبوب‌تان، ارائه کنید. استدلال کنید و از واژها و تصاویر در توجیه پیش‌نهاده‌‌های خود بهره بگیرید. به فضاهایی که به تسخیر معماری درآمده‌اند، خواهیم اندیشید و از فضاهایی که ما را تسخیر کرده‌اند، خواهیم نوشت.

ضیافت پنجم، از امروز یعنی پنجمین روز فروردین شروع می‌شود و تا پایان این ماه ادامه خواهد داشت. ورود و شرکت در این میهمانی برای همگان آزاد است. از همه دعوت می‌کنم که بنویسند، بیایند و باشند. حضورتان را در کامنت‌دانی اعلام کنید تا به مطالب به ترتیب تاریخ انتشارشان لینک دهم. بعلاوه مشکلات فنی پایگاه موقتی ضیافت‌ها هم به همت محمد منفرد برطرف شده که مجدداً از او برای طراحی و پیگیری این قضیه تشکر می‌کنم و فکر می‌کنم که پایگاه جدید قابلیت برآورده ساختن نیازهای ما برای آرشیو و بازانتشار لینک‌وار مطالب را داراست. این صفحه را هم اینجا ببینید.

با تبریک دوباره‌ی سال نو و آرزوی روزهای خوب و پرثمر در تعطیلات نوروزی.

ضیافت پنجم: طرح موضوع برای رأی‌‌گیری

2008-03-13T10:59:00.005+01:00

با طرح موضوعات زیر سعی می‌کنم که باب گفتگو را برای آغاز ضیافت پنجم بگشایم. موضوعاتی که در زیر آمده‌اند، بر اساس برداشت من از ضیافت‌های معمارانه و پتانسیل‌های نهفته در این رویداد انتخاب شده‌اند، در نتیجه موضوعات پیشنهادی جنبه‌ای عمومی و فراگیر دارند تا امکان حضور بیشتر مهمان‌ها با دیدگاه‌های مختلف فراهم شود. توضیحات مختصری هم به عنوان پیش‌درآمد، به هر موضوع اضافه کرده‌ام که البته جنبه‌ی شخصی و مجرد دارند و دوستان می‌توانند از دریچه‌ی کاملاً متفاوتی به موضوع انتخابی بپردازند. فکر می‌کنم که تا روز «نوروز» برای رأی‌گیری و انتخاب موضوع منتظر شویم و با نخستین روز سال جدید میهمانی‌مان را با طرح موضوع نهایی آغاز کنیم و تا بیستمن فروردین هم به شنیدن «کلام» هم بپردازیم. پس از آن، به عنوان میزبان این دوره یک جمع‌بندی کوتاه از مجموعه‌ی مطالب دریافتی خواهم نوشت و سکان هدایت را به میزبان بعدی واگذار خواهم کرد. 3 موضوع پیشنهادی از این قرارند:

1) معمار کیست؟
به نظر ویتروویوس در «ده کتاب در باب معماری» معمار کسی است که «باید» از دانش عمومی و همچنین علاقه‌مندی نسبت به مسائل اجتماعی برخوردار باشد. او باید در بیان نوشتاری ایده‌هایش در قالب کلمات توانا باشد، در طراحی با دست قابل و در هندسه توان‌مند. او باید رویدادهای مختلف تاریخی را بشناسد، نظریات فیلسوفان تأثیرگذار را شنیده باشد، چیزی از موسیقی بفهمد، بی‌اطلاع از علم پزشکی نباشد، احکام قضایی را بشناسد و اطلاعاتی در زمینه‌ی ستاره‌شناسی و روند بنیادی حرکت اجرام سماوی کسب کرده باشد. (نقل به مضمون)
آیا تصور ویتروویوسی از فرد معمار با ویژگی‌هایی که امروزه به تمامی قابل تجمیع در یک انسان نیستند، معتبر است؟ برای کسی که حرفه‌اش طراحی ساختمان‌هاست چه نیازی به آشنایی با چنین گستره‌ی وسیعی از دانش‌ها وجود دارد؟

2) مسابقات معماری
لئون کریر با افتخار در جایی اعلام کرده است: «من نمی‌سازم، چرا که معمار هستم.» احتمالاً به این دلیل که ساختن با محدود کردن آزادی و تنزل خواسته‌های معمارانه‌ی او همراه بوده است. بنابراین مسابقات معماری می‌توانند گزینه‌ی مناسبی برای عرض اندام افرادی باشد که به دنبال آفرینش بی‌واسطه‌ی خواسته‌های ذهنی خود هستند. ایده‌های معمارانه وقتی در چارچوب یک مسابقه پردازش می‌شوند کمتر به ایده‌های صرفه‌جو و کم‌مایه تقلیل می‌یابند و دست طراحان را برای خلاقیت و بیانگری باز می‌گذارند. اما بهای رسیدن به این آزادی چیست؟ صرف وقت و هزینه، پرداخت بهای گزاف شرکت در مسابقات و در نهایت نادیده گرفته شدن توسط هیئت داوری؟ آیا شرکت در مسابقات نقطه‌ی شروع و روزنه‌ی امید آماتورها برای کسب اجازه‌ی ورود به دنیای حرفه‌ای معماری است؟ اتفاقی که در 32 سالگی برای زاها حدید گمنام با شرکت در مسابقه Peak هنگ‌کنگ روی داد تا چه حد می‌تواند معرف یکی از کارکردهای اصلی مسابقات در کشف استعدادهای جوان باشد؟ و در نهایت برنده‌ی نهایی در یک مسابقه‌ی معماری کیست؟

3) ذکر فضاهایی که در وجودمان خانه کرده‌اند
موضوع سوم، شاید بیشتر حالت بهاریه‌نویسی داشته باشد و با حال و هوای نوروزی این روزها مناسب‌تر باشد. بدون‌شک در نظر هر کدام از ما ساختمان‌(هایی) وجود دارند که به دلیل کیفیات فضایی ویژه‌شان، آنها را مورد تحسین قرار می‌دهیم و حتی در بعضی موارد می‌پرستیم‌شان. مثل یک شاهکار سینمایی که ممکن است بارها آن را ببینیم و هربار هم از تماشایش لذت برده و نکته‌های تازه‌ای در آن کشف کنیم. ساختمانهایی از این دست، بدون واسطه در وجودمان خانه می‌کنند و بخشی از حافظه‌ی معمارانه‌ی ما را به خود اختصاص می‌دهند. مثلاً مسجد امام (شاه) اصفهان، خانه‌ی بروجردی‌های کاشان، موزه‌ی هنرهای معاصر تهران و ... می‌توانند نمونه‌هایی از این دست باشند که هر کدام از ما با تمامی حواس‌ پنج‌گانه‌مان و نه فقط با چشم، بزرگی آنها را لمس کرده‌ایم. بدون تردید چنین رابطه‌ای را مثلاً من با موزه‌ی گوگنهایم گری در بیلبائو نداشته‌ام، چون ارتباطم با این اثر همواره باواسطه بوده و به همین اعتبار توانایی توصیف افسون این ساختمان را نخواهم داشت. از ساختمان(هایی) بگوئید که در آنها «حضور» داشته‌ و آن(ها) را ستایش کرده‌اید، در داخل یا خارج، از گذشته یا دوران معاصر.

لطفاً به یکی از موضوعات سه‌گانه‌ی بالا تا روز نوروز رای دهید، واگر هم با هر سه موضوع پیشنهادی مخالفید، صراحتاً اعلام نظر کنید. می‌دانم که مشغله‌ها در روزهای منتهی به سال جدید زیاد است و همه بر خلاف من در حال و هوای نوروزی به‌سر می‌برند. اگر گرفتاری‌ها زیاد بود، زمان‌بندی‌های بالا را کمی تغییر خواهیم داد.

نوروز بر همگی مبارک.

ضیافت پنجم: طرح محمد منفرد برای پایگاه اینترنتی مستقل ضیافت‌های معمارانه

2008-03-09T23:47:00.002+01:00

ببینید که دوست نادیده‌مان محمد منفرد چه کرده است. داوطلبانه پایگاه جداگانه‌ای را برای ضیافت‌های معمارانه راه‌اندازی کرده، تا مطالب جمع‌آوری‌شده را پس از پایان هر ضیافت از سایت میزبان به خانه‌ی جدید انتقال دهد. راه‌اندازی پایگاه جداگانه مزایای متعددی دارد: دسترسی به مطالب را سهل‌تر می‌کند و بازدیدکنندگان را بدون سردرگرمی برای نقل مکان از خانه‌ی میزبانی به خانه‌ی میزبان دیگر، به مطالب دلخواه‌شان آنهم در وبلاگ شخصی نویسنده‌اش می‌رساند. با این کار به آرشیو متمرکزی از مطالب خواهیم رسید که برای ما از همه‌ی آن چیزهایی که در قالب ضیافت‌ها روی داده، «لینک‌وار» سخن خواهد گفت. با عملی شدن این ایده، امکان مقایسه و مشاهده‌ی سیر حرکتی ضیافت‌ها نیز بصورت محسوس‌تری فراهم خواهد شد. سر و سامان گرفتن این حرکت تقریباً مورد تأیید اکثریت بوده و تأسیس چنین پایگاهی نخستین قدم در تحقق این هدف خواهد بود. فرد میزبان عملاً بعد از اتمام دوره میزبانی‌اش،‌ تعهدی در قبال ادامه‌ی وبلاگنویسی و حفظ مطالب نخواهد داشت.

لطفاً سری به نسخه‌ی آزمایشی «دو ماهنامه ضيافت وبلاگ‌های معماری» بزنید و اگر با راه‌اندازی این پایگاه و تداوم فعالیت‌های آن موافقید، نظرات خود را برای بهبود کیفی‌اش اعلام کنید. به نظر من در مرحله‌ی فعلی سادگی و خوانایی در تقسیمات محتوایی این پایگاه از مهمترین امتیازات آن هستند و ناسازگاری با فونت فارسی یا مثلاً احتمال تغییرات در شکل و اجزای صفحه از طریق بازدید در مرورگرهای مختلف، از نقاط ضعف آن. سرفصل‌ها کامل به نظر می‌رسند و لینک‌های ضیافت چهارم هم به عنوان نمونه به صفحه‌ی جدید انتقال داده شده‌اند. همانطور که محمد منفرد هم نوشته آدرس این پایگاه فعلاً موقتی است و بعد از توافق نظر و شنیدن نظرات و پیشنهادات، می‌توان دامنه‌ی مستقلِ مناسبی را برای این کار به ثبت رساند.

محمد منفرد، منتظر شنیدن صدای شماست. من با این حرکت او که پا پیش گذاشته، موافقم و جزئیات بیشتر را به نظر و سیلقه‌ی خودش واگذار می‌کنم. شما چه نظری دارید؟

ضیافت پنجم: جمع‌بندی نظرات قبل از طرح موضوع

2008-03-06T09:04:00.003+01:00

در اینجا سعی می‌کنم بر اساس برداشت شخصی‌ام یک جمع‌بندی از نظرات دریافت شده طی 7 روز گذشته، در مورد شیوه‌ی ادامه‌ی ضیافت‌ها ارائه کنم. از تمامی دوستانی که نظراتشان را در قالب پیشنهاد و انتقاد مطرح کردند، ممنونم.

1) پیشنهاد علی‌رضا تغابنی مبنی بر انتشار ضیافت‌ها در قالب یک مجله‌ی اینترنتی حرفه‌ای، با مدیریت مطالب مورد تأیید اکثریت قرار نگرفت. اصولاً مجله و ضیافت‌ دو پدیده‌ی متفاوت هستند که ترکیب این دو با هم در ساختاری واحد، ما را به نتیجه‌ی مطلوبی نخواهد رساند. بنابراین عملکرد میزبان، کماکان عامل تعیین‌کننده در پیش‌برد هر ضیافت خواهد بود.

2) سر و سامان دادن به ضیافت‌ها و «بازانتشار» مطالب بصورت لینک در پایگاهی جداگانه تنها بعد از اتمام برگزاری ضیافت در سایت شخص میزبان، پیشنهاد جایگزینی است که مورد تأیید اکثریت قرار گرفته و می‌تواند به جمع‌آوری آرشیوی از مطالب دریافتی منتهی شود. برای عملی شدن این پیشنهاد به مشاوری برای راه‌اندازی و انجام امور فنی نیاز داریم. آقای منفرد از کسانی بوده که برای راه‌اندازی پایگاه مخصوص ضیافت‌ها اعلام آمادگی کرده است. اگر ایشان می‌توانند در محیطی ساده، کلیه‌ی لینک‌های مطالب ارائه‌شده را به تفکیک هر ضیافت به پایگاه جدید منتقل کنند، می‌توانیم از ایشان طلب یاری کنیم یا حداقل برای ضیافت جدید از ایشان خواهش کنیم که این کار را بصورت آزمایشی انجام دهند. (موافقت عمومی شرط لازم برای انجام چنین کاری است).

پیشنهاد تکمیلی: میزبانان پس از پایان هر ضیافت، یک فایل پی‌دی‌اف کم حجم – که قابل دانلود و قابل چاپ برای عموم باشد – از متن کلیه‌ی مطالب لینک‌شده تهیه نمایند تا در صورت از دست رفتن لینک در طی زمان، امکان دسترسی به آنها در قالب این فایل مهیا باشد. پسندیده است که چهار میزبان گذشته هم کار مشابهی را انجام داده و آن را در جایی از صفحه‌شان در دسترس عموم قرار دهند.

3) ارائه‌ی جمع‌بندی کلی در پایان هر ضیافت توسط میزبان، امری است که تاکنون کمتر به آن توجه شده است.

4) خشایار کاشانی‌جو از انتشار نوشته‌ها در قالب کتاب و همینطور امکان امتیازدهی به مطالب نویسندگان مختلف سخن گفته است. به‌نظرم این پیشنهاد فعلاً بلندپروازانه است.

5) فکر می‌کنم که توافق نظر بر روی توالی دو ماهه‌ی برگزاری ضیافت‌ها قبلاً صورت گرفته است.

6) مجتبی محمدظاهری پیشنهاد تشکیل فوروم را داده. فکر می‌کنم خودش باید آستین‌ها را بالا بزند. فوروم و ضیافت‌های معمارانه جایگزین هم نیستند. هر کدام کارایی و عملکرد خاص خود را دارند.

7) انتقاداتی هم که به روند برگزاری ضیافت‌ها وارد شده، بویِژه انتقاداتی که در نوشته‌های سهیل کارآگاه منعکس شده‌اند در بسیاری موارد به‌جا هستند ولی همانطور که گفتم گریزی از آنها نیست و باید این موارد را به حساب ویِژگی‌های ذاتی یک کار گروهی اینچنینی گذاشت و به آینده هم امیدوار بود. از او برای نگاه کمال‌جویانه‌اش در نقد ضیافت‌های معمارانه ممنونم.

بدیهی است که در حین دعوت از دوستان برای شرکت در ضیافت پنجم و اعلام نظراتشان ممکن است که نام بسیاری را از قلم بیندازم. این اشتباه کاملاً سهوی است و اصولاً فکر نمی‌کنم که کسی برای هم‌فکری و اعلام نظر منتظر دعوت‌نامه‌ی میزبان بماند. این ضیافت‌ نخستین ضیافتی است که همه‌ی میهمانانش بدون دعوت‌نامه به شرکت در یک میهمانی بزرگ فراخوانده شده‌اند.

لینکدونی؛ ذکری بر ضیافت های معمارانه یا شب های شعر با شکم پر!!!

2008-03-05T01:53:00.003+01:00

پاسخ سهیل کارآگاه به نوشته قبلی من. اینجا
-------------------------

سهیل جان سلام،

ممنون که در کوتاه‌ترین زمان، ذکری بر یادداشت قبلی اضافه کردی و نوشته‌ی من را در نقد دیدگاه‌ات بی‌پاسخ نگذاشتی. همانطور که نوشتی هدف از این مکالمه‌ی دو نفره، تحلیل و بررسی فضای جدید ضیافت‌هاست، وگرنه هرگز به‌خودم اجازه نمی‌دادم وقت خوانندگانی را که به‌تازگی برای پی‌گیری مباحث مرتبط با ضیافت‌ها به این صفحه مراجعه می‌کنند، صرف خواندن پرگویی‌های غیرضروری‌ام کنم. بنابراین با این نیت وارد مکالمه با تو شده‌ام که بتوانیم تحلیلی از برخورد دو دیدگاه مختلف در مواجهه با پدیده‌ی جدید، ارائه کنیم. طبق همان بندهایی که نوشته‌ات را بر مبنای آنها تنظیم کردی، پاسخ‌ات را می‌دهم:

1 و 6. سهیل جان، اشتباهاً تو را در دسته‌ی نویسندگان «یک مشت بچه معمار» قرار دادم. اشتباهم را می‌پذیرم. اما تو را هم در این اشتباه شریک می‌دانم. به خاطر همان عادت بیمارگونه‌ام در توجه به «ضمایر فعلی و غیرفعلی» به کاررفته در نوشته‌ات، به‌ویژه جایی که از تجربه‌ی ‌‌وبلاگ «یه مشت بچه معمار» در قالب این جمله سخن گفته‌ای: «ما قبلا شاهد یک تجربه "مشترک نویسی" خوب بوده‌ایم. از آن استفاده کنید.» من نتوانستم تشخیص بدهم آن «ما»یی که تجربه‌ی مشترک‌نویسی دارد، خودش از نویسندگان این وبلاگ نبوده و آن «شما»هایی که بصورت مکرر مورد خطاب واقع شده‌اند، جدا از تو و افکارت نیستند. بحثی در این زمینه نمی‌ماند چون بصورت کاملاً شفافی همراهی‌ات را با ضیافت‌ها اعلام کردی. ولی هنوز از چرایی و ضرورت توجه به وبلاگ «یک مشت بچه معمار» سخنی نگفتی و از ما در مورد چرایی «ضیافت های معمارانه» پاسخ خواسته‌ای. فکر می‌کنم علیرغم ادعایت باز افراد زیادی از چرایی شکل‌گیری ضیافت‌ها سخن گفته‌اند که آخرین نمونه‌اش را هم در اینجا می‌توانی بخوانی.
بنابراین من حرف‌هایت را کماکان متناقض می دانم. به نظرم نقدت را به چند ادعای غیرمستند تقلیل داده‌ای و این در حالی‌است که خودت مستندنویسی را از الزامات نوشتن در حوزه‌ی تخصصی دانسته‌ و ما را دعوت به رعایت آن کرده‌ای. وظیفه‌ی تو به عنوان نقدنویس در مستندنویسی حتی به مراتب دشوارتر از وبلاگ‌نویسی است که می‌خواهد مطلبی در حوزه‌ی معماری بنویسد.

2. سهیل عزیز، دوباره گزاره‌های غیرمستند طرح کرده‌ای. چرا روند فعلی «ضیافت های معمارانه» را درست ارزیابی نمی‌کنی؟ چرا پیشنهاد برگزاری «ضیافت های معمارانه» را خوب می‌دانی؟ چرا...؟ از من انتظار داری که نظرات شخصی‌ات را بدون شنیدن دلایل ابراز چنین اظهارنظرهایی جدی بگیرم؟ آیا من اجازه دارم، بدون دلیل‌آوری، مثلاً در مورد روند روبه‌جلو یا روبه‌عقب‌ وبلاگ «یک مشت بچه معمار» صحبتی کنم؟

3. لزوم تجدیدنظر در ساختار پروژه‌ی ضیافت‌ها از بدیهیات است. فکر می‌کنم در حال حاضر مشغول انجام همین کارها هستیم. ولی باید به پس‌زمینه‌ای که این رویداد در آن شکل می‌گیرد هم توجه کنیم. بدون تردید، به دلیل نامحدود و ناشناخته بودن میهمانان این ضیافت، هرگز نخواهیم توانست به شرایط آرمانی و ایده‌آل برسیم. هرگز. نمی‌توانیم رویکرد خاصی را در نوع نگرش شرکت‌کنندگان ضیافت به آنان تحمیل یا دستورالعمل از پیش‌نوشته‌شده‌ای را به آنان تجویز کنیم. بنابراین در این چارچوب می‌توانی پیشنهاداتی بدهی که به بهبود ساختار این پروژه کمک کند. این کار را البته به خوبی انجام داده‌ای ولی ضمانتی برای عملی شدن پیشنهادهایت وجود ندارد. آیا فکر می‌کنی حالا که تضمینی برای استانداردگرایی، هنجارپذیری و حرفه‌ای‌گری مطالب ضیافت‌ها وجود ندارد، باید از حرکت روبه‌جلو تا رسیدن به شرایط آرمانی بازبایستیم؟ آیا این موارد به مرور زمان و با تجربه اندوزی در طی مسیر قابل اکتساب نیستند؟

4. مثال‌ات کاملاً گویا و قابل فهم است. ایرادی که به کارت وارد می‌دانم این است که چرا مسئله‌ی مورد بحث ما را در مدلی که تعریف کردی، قرار ندادی. فرض من بر این است که تو تصوری از اهداف خوب و بد برگزاری این ضیافت‌ها داشته‌ای و با توجه به این مفروضات روند فعلی برگزاری ضیافت‌ها را نادرست تشخیص داده‌ای. من دوست دارم با اهداف بد این پروژه و آنالیزی که تو را به این نتیجه رسانده آشنا شوم تا بتوانم قضاوتی در مورد درستی ادعایت مبنی بر حرکت‌ به سمت بی‌راهه‌ها داشته باشم. آیا ضرورت کوتاه‌نویسی در وبلاگ، تو را بر آن داشته تا اختصاراً نتیجه‌ی تحلیل‌هایت را منتشر کنی و خود تحلیل‌ را از ما پوشیده بداری؟ آیا این شیوه از نقدنویسی نمی‌تواند خودش نمونه‌ای از به بی‌راهه رفتن نویسنده‌اش باشد؟

5. سهیل جان، استنباط شخصی من این بوده که شاید دوره‌های نخست ضیافت را بر دوره‌های بعدی‌اش ترجیح داده‌ای. چون از «روند کنونی» (با تأکید بصورت آندرلاین) صحبت و آن را به چالش کشیدی. بنابراین حتماً یک «روند غیرکنونی»‌ای وجود داشته که تو از آن راضی‌تر بوده باشی. به همین سادگی. تأکید من روی همین واژه‌ی «روند کنونی» بوده.

7. حرف‌های مطرح شده در این بند به نظرم کاملاً منطقی و درست هستند ولی در هر صورت دلیلی بر راه ندادن مهمان‌های شلوارک‌پوش به ضیافت ما نیستند. شلوارک هم نوعی از پوشش است. وقتی کسی این لباس را به عنوان پوشش انتخاب کرده، من جز احترام گذاشتن به انتخاب‌اش کار دیگری نمی‌توانم انجام دهم. ذات کسی را که نمی‌شود بالاجبار تغییر داد. در سلیقه‌ی نگارشی افراد هم نمی‌توان دست برد. لینک به هر نوشته یعنی مواجهه با آزادی تمام‌عیار نویسنده‌ی مطلب در ملک شخصی‌اش.

8. این بند از نوشته در ارتباط با مرتضی میرغلامی است و خودش اگر صلاح بداند پاسخ می‌دهد.

9. هدف زیبایی ادبیات نوشته نیست. من هم موافقم. ولی اگر کسی زیبا هم نوشت به او احترامی دوچندان می‌گذارم.

10. سهیل عزیز، هنوز یکی از مهمترین نکات مورد انتقاد من را بی‌پاسخ گذاشتی. چرا فکر می‌کنی من نوعی تنها برای نفع بردن قدم در راه این ضیافت‌ها گذاشته‌ام؟ برای این‌که خیالت را راحت کنم می‌گویم که یکی از «اهداف بد» این ضیافت‌ها همانی است که در مدل خودکفایی در تولید، به آن اشاره کرده‌ای. ما آمده‌ایم که انحصار کنیم و حالا با پیشنهاد میزبانی ضیافت پنجم به من، مسیر کسب شهرت و باندبازی برای گرفتن چندین بورسیه تحصیلی برایم هموار شده. راستی اصلاً فکر کردی که هومن فروغمند اعرابی، برای چه سعی‌اش را کرده تا راجع به خیابان خوب بنویسد؟ به این مسئله باید بیشتر فکر کنی.
سهیل جان، این نگاهت به ضیافت‌های معماری به هیچ وجه منصفانه نیست.

در پایان از شما دوست عزیز خداحافظی می‌کنم و برایت آرزوی سلامتی و موفقیت دارم.

«سال بالایی» سنی شما.

لینکدونی؛ ضیافت های معمارانه یا شب های شعر با شکم پر!!!

2008-03-03T21:39:00.007+01:00

دیدگاه سهیل کارآگاه در مورد ضیافت های معمارانه. اینجا

--------------------------------------------

نوشته‌ی سهیل را الان، چیزی بیش از یک هفته پس از تاریخ انتشارش دیدم. قسمتی از ادعاهایش منظقی هستند، قسمتی متناقض و قسمتی هم آزاردهنده. از او برای نوشتن این مطلب و فراهم آوردن امکانی برای گفت‌وگو با او ممنونم. به‌خاطر آشنایی دورادورمان صریح و صادقانه نظرم را می‌نویسم.

نگاه منطقی:
کل نگاه نقادانه سهیل به مقوله‌ی ضیافت‌ها و تلاش‌اش در برجسته‌کردن نقاط ضعف و قوت این پدیده از نظرگاه شخصی‌اش و در نهایت پیشنهاداتی که ارائه داده، قابل تحسین است.

مفروضات نادرست و متناقض:
سهیل که در ابتدای نوشته‌اش در ستایش از پیشنهاد ضیافت‌های معمارانه سخن گفته، در دنباله، چرایی برگزاری ضیافت‌ها را به پرسش می‌گیرد و بدون اینکه خود کوچکترین توضیحی از چرایی تحسین‌برانگیز بودن پیشنهاد اساتیدش ارائه دهد، از شرکت‌کنندگان ضیافت (وبلاگ‌نویس‌ها) می‌خواهد تا دلیل خود را برای صرف وقت – یا شاید اتلاف وقت – برای نوشتن مطالبی که ضرورت چندانی برای نوشتن‌شان وجود ندارد، اعلام کنند. وبلاگ‌نویس درمانده اینجا باید به سهیل توضیح دهد که چرا می‌نویسد، چرا غیرمستند و طولانی می‌نویسد و چه نفعی از این رهگذر نصیب‌اش می‌شود؟ فرض اینکه کسی برای افزایش توانمندی‌های شخصی‌اش و تعامل با سایر میهمانان اقدام به نوشتن چنین مطالبی می‌کند از اساس باطل است و نباید مطرح شود. انگار برای وبلاگ‌نوشتن هم باید منفعتی در کار وبلاگ‌نویس باشد. بعلاوه این که چرا سهیل «روند فعلی» ضیافت‌ها را نمی‌پسندند ولی مثلاً روندی که در دوره‌ی میزبانی رفیعی دنبال می‌شد را می‌پسندند باز برای خواننده‌ی نوشته‌اش نامشخص است. در واقع، تفاوتی در کیفیت کلی این ضیافت‌ها در چهار دوره‌ی قبلی‌اش وجود نداشته و انتقاداتی که سهیل بر نوشته‌های جدید (روند فعلی) وارد می‌کند در نوشته‌های قدیمی زمان رفیعی (روند قبلی) نیز به‌ چشم می‌آیند. اگر برگزاری ضیافت‌ها نتوانسته سهیل را توجیه کند، ما امیدواریم که او با پاسخ‌هایش، چرایی این ادعاهایش را توجیه کرده و منافعی که از طریق نوشتن در وبلاگ «یه مشت بچه معمار» از آنها بهره‌مند شده را افشا کند.

بخش‌های آزاردهنده:
سهیل در سرتاسر نوشته‌اش، کسانی را که به کار برگزاری ضیافت‌ها مشغول‌اند را با ضمیر «شما» خطاب کرده: «کوتاه بنویسید، موجز بنویسید و ...»، دریغ از به‌کارگیری حتی یک ضمیر سوم‌شخص، که ما کمتر به خودمان بگیریم. انگار نه انگار که این ضیافت‌ها برای همه و از جمله خود او ترتیب داده شده و اگر او تمایل به بهبود شرایط دارد – که از نوشته‌اش چنین بر می‌آید – باید در قالب «ما» آستین‌ها را بالا بزند و همکاری کند. این ضیافت کمترین تعلق خاطری به گروه و دسته‌ای خاص ندارد، و برخلاف نظر سهیل، تأمین‌کننده منافع فردی هیچ کسی نیست. ولی طبعاً منافع جمعی ما را می‌تواند در قالب همفکری و تعلمل افزایش دهد.

در نهایت از سهیل عزیز بابت اینکه این نوشته‌ی «وبلاگی» حالت ادبی پیدا کرده و شاید به عنوان نامزد دریافت جایزه‌ی نوبل ادبیات برگزیده شود، پوزش می‌طلبم.

لینکدونی؛ از این "راه‌افتاده"

2008-03-02T21:02:00.003+01:00

یادداشت محمدرضا شیرازی درباره‌ی ادامه‌ی مسیر ضیافت‌ها. اینجا

ضیافت وبلاگ‌های معماری – آنچه بود و آنچه می‌خواهد باشد

2008-02-28T11:00:00.008+01:00

شاید 15 آبان ماه 86 که کوروش رفیعی پیشنهاد نوشتن مطلبی در مورد «خانه» را در فضای وبلاگستان معماری مطرح کرد، خود کمترین تصوری از تداوم یافتن این ایده‌ تحت عنوان کلی «ضیافت‌های معمارانه» نداشت. عنوانی که در صدر فراخوان عمومی رفیعیِ میزبان قرار گرفت، جذاب و مبتکرانه بود، و مخاطبان نامحدود خود را به تکاپو برای شرکت در این میهمانی واداشت. تعداد زیادی به مفهوم «خانه» اندیشیدند، و 40 نفر از این تعداد خانه‌های ذهن‌ خود را در خانه‌های مجازی‌شان‌ منتشر کردند تا سنگ بنای خانه‌ی جدیدی در دنیای بی‌کران اینترنت بنا نهاده شود. محمدرضا شیرازی از نخستین کسانی بود که از شکل‌گیری چنین رویکردی در فضای وبلاگستان معماری استقبال کرد و در نوشته‌هایش به تئوریزه کردن جزئیات بیشتر برای تداوم ضیافت‌های معماری پرداخت. او برای روزآمد کردن دانشِ معماری به‌دنبال تحقق «گفتمان سومی» بود که در نوشته‌ها و تألیفات شخصی‌اش بارها به ضرورت شکل‌گیری آن اشاره کرده بود. در واقع رفیعی، معمارِ «میهمان‌خانه» جدید بود و شیرازی نظریه‌پرداز ویژگی‌های کیفی و تدوین‌گر قراردادی ضمنی بین میزبانان و میهمانان این خانه. کلید میهمان‌خانه برای برگزاری ضیافت دوم به شیرازی سپرده شد، و او با کلام «خلاقیت-معماری» از میهمانانش پذیرایی به عمل آورد. بیژن روحانی در دو نوبت 1 و 2 به انعکاس ضیافت وبلاگ‌های معماری در سایت رادیو زمانه پرداخت، و این از نخستین نشانه‌های توجه به این حرکت جمعی در رسانه‌‌ای عمومی و غیر شخصی بود.

فضای رویدادی‌ها در آستانه‌ی یکسالگی وبلاگشان، به عنوان صاحب‌خانه‌ی جدید برای برگزاری ضیافت سوم برگزیده شدند. برخلاف دو میزبان قبلی، دو میزبان جدید، موضوعات مورد نظر را در یک نظرسنجی به رأی عمومی گذاشتند و درنهایت «نقد نظام آموزش معماری» را از میان موضوعات پیشنهادی برگزیدند. موضوع انتخابی آن‌چنان ملموس و فراگیر بود که طیف وسیعی از میهمانان را به شرکت در این ضیافت واداشت و در پایان مجموعه مطالبی منتشر شد که هر کدام از دریچه‌ای به ناکارآمدی‌های نظام آموزش معماری در دانشکده‌های معماری ایران اشاره داشتند. ایران‌شهرِ مرتضی میر‌غلامی آخرین توقف‌گاه میهمانان در آوردگاه ضیافت چهارم وبلاگ‌های معماری بود. میرغلامی در طرح موضوعات پیشنهادی از محدوده‌ی مباحث کلی معماری فاصله گرفت و موضوعات خاص‌تری را با رویکرد میان‌رشته‌ای به اجماع عمومی گذاشت. «خیابان» انتخاب نهایی حاصل از رأی‌گیری بود. میرغلامی در دوره‌ی یک‌ماهه‌ی میزبانی‌اش، «میهمان‌نواز»ی تمام‌عیار بود و با آغوش گشاده به استقابل میهماناش رفته، حضور اندیشه‌هاشان را خیرمقدم گفت.

حدود 4 ماه از نخستین فراخوان کوروش رفیعی سپری شده و این دوره‌ی چهارماهه با برگزاری 4 ضیافت وبلاگی همراه بوده است. به‌نظر می‌آید گفتمان معماری جدیدی – هرچند پراکنده و نامنسجم – در عرصه‌ی اینترنت در حال شکل‌گیری است که باید مورد توجه قرار گیرد و از تلاش شرکت‌کنندگان در این ضیافت‌ها – چه میهمان و چه میزبان – برای فراهم آوردن فضایی سازنده‌ برای گفتگو و هم‌اندیشی سپاسگزاری گردد. طرح نوشته در آستانه میزبانی ضیافت پنجم قرار گرفته و از دومیزبانی قبلی که او را شایسته برای پذیرش مسئولیت میزبانی تشخیص داده‌اند، سپاسگزار است.

آز آنجایی که آخرین اجماع عمومی بر این بوده تا ضیافت‌ها در یک بازه‌ی زمانی دوماهه برگزار شود، فرصت مناسبی فراهم آمده تا قبل از فرارسیدن نوروز، در مورد چند و چون ادامه‌ی ضیافت‌ها به بحث و تبادل نظر بپردازیم. پیشنهاد علیرضا تغابنی مبنی بر راه‌اندازی یک دوماهنامه‌ی الکترونیکی گزینه‌ی مناسبی به نظر می‌رسد و بدون تردید تحقق آن، شکل بهتری به آرشیو مطالب تولیدشده و تسهیل دسترسی به آنها در مراجعات آینده خواهد داد. به این ترتیب میزبان‌ها می‌توانند در هر شماره‌ی این دو ماهنامه نقش سردبیر یا دبیر مجموعه را ایفا کرده و علاوه بر انتخاب موضوع برای هر شماره، فضا را برای مشارکت بیشتر دوستان و شکل‌گیری فضای گفتگو آماده کنند. برای دستیابی به چنین پایگاهی بیش از هر چیز نیاز به یک مشاور فنی داریم تا زحمت طراحی و راه‌اندازی چنین سایتی را بر عهده بگیرد. نامی که به ذهن من می‌رسد، ایمان بستامی است هر چند که خود او ممکن است به خاطر تجربه‌ي قبلی‌اش در برگزاری مسابقه‌ی وبلاگ‌های معماری راضی به انجام چنین کاری نباشد. من می‌توانم در زمینه‌ی ثبت دامنه و فضا همکاری کنم ولی قطعاً دانش فنی راه‌اندازی چنین پایگاهی را ندارم. اجباری هم نیست که این پایگاه را حتماً به ضیافت پنجم برسانیم، بلکه تولد این نشریه‌ی الکترونیکی می‌تواند مثلاً از شماره 10 و به‌مناسب برگزاری دهمین ضیافت ما باشد. برخلاف نظر میرغلامی، فکر می‌کنم این مجله‌ی اینترنتی باید هویتی مستقل داشته و صرفاً تک‌صفحه‌ای لینک‌دهنده به مطالب اصلی نباشد. عنوان این دوماهنامه هم همانطور که گفته شده به نظرخواهی گذاشته خواهد شد.

پس من و ما همگی منتظر شنیدن نظرات و پیشنهادات هم می‌مانیم. همین‌جا. در مورد پیشنهاد بالا و یا هر ایده‌ای که فکر می‌کنید یاری‌دهنده است. در مورد انتخاب موضوع برای برگزاری ضیافت بعدی هم در پستی جداگانه تا قبل از شروع تعطیلات سال جدید پیشنهاداتم را مطرح خواهم کرد. ممنون و خسته نباشید.

اینجا تهران است

2008-02-10T20:50:00.000+01:00

تهران هم‌آنی است که بود، هم‌آنی که باید باشد. هیچ ساختمان و برج و بارویی در این شهر شاخص‌تر و دیدنی‌تر از رفتار پیچیده و عجیب و غریب ساکنانش نیست. اگر مثلاً برای درک پیچیدگی «حجم خارجی مجسمه‌وار»* ساختمان جدید سینما آزادی بعد از غیبت ده ساله‌اش، نگاهی نه‌چندان عمیق کفایت می‌کند، برای پی‌بردن به شیوه‌ی رفتاری مردمِ شهر، باید علاوه بر ایرانی بودن، زمان به‌مراتب طولانی‌تری را به مشاهده‌ی روزمره‌گی‌های افرادِ پیرامون خود اختصاص دهید.

برای اینکه از حق کار و زندگی فعالانه در تهران برخوردار شوید باید قبل از هر چیز عادت‌واره‌های* مردمانش را درونی کنید. در واقع اصول هم‌رنگ‌شدن با هم‌شهریان را فرا بگیرید هر چند که به‌کارگیری این اصول برخلاف خواست باطنی‌تان باشد. استقلال می‌تواند به‌تنهایی هزینه‌بَر و دردِسرساز باشد، پس از خواست باطنی‌تان در جهت بیشینه‌سازی منافع فردی صرف‌نظر کنید. از نظر شخصی منفعل باشید تا مسیر دسترسی به اهداف‌ فعال شود. مدعی باشید و توانایی‌های هیچ هم‌کار و هم‌صنفی را تأیید نکنید، هرچند که برای حفظ رابطه، مجاز به مجیزگویی در حضور همین هم‌کار و هم‌صنفِ کارنابَلَدِ هستید. رابطه همه‌جا مهم است. اینجا مهمتر. سرتان همه‌جا باشد غیر از کاری که مسئولیتش را بر عهده گرفته‌اید. در خلوت از زمین و زمان گلایه کنید ولی از انتقاد علنی چشم بپوشید، چرا که این‌کار نه به‌صرفه است و نه امیدی به بهبود شرایط از طریق پرسش‌گری وجود دارد. جا ماندن از قافله خطرناک است. باید خودتان را در همه‌ی امور صاحب‌نظر بدانید. دل‌سوزی نه کار شما، بلکه «وظیفه‌»ی افرادی است که بهره‌ی کمی از ضریب هوشی برده‌اند. حماقت «دیگر» بس است. بس. به تئوری توطئه اعتقاد داشته باشید، ولی در نهایت مسیر ترقی و پیشرفت خود را در یکی از کشورهای خارجی، در شهرهای اروپایی و آمریکایی جستجو کنید.

عادت‌های شرطی‌شده، طبیعت ثانویه‌ی گستره‌ی وسیعی از ماست که ناخود‌آگاه در زندگی، تحصیل و کار روزمره بازتولید می‌گردد.

* نقل از نوشته‌ی بابک شکوفی در ماهنامه‌ی فیلم شماره 374
* «عادت‌واره» یا خصلت، ترجمه‌‌ی واژه‌ی Habitus در ترمینولوژی پیر بوردیو، جامعه‌شناس معاصر فرانسوی است.

کلی‌گویی آفت است

2008-01-14T00:59:00.000+01:00

برای ضیافت سوم.

آموزش رابطه‌ای دو سویه است که دانشجو و مدرس در دو جانب آن قرار می‌گیرند و چارچوبی به نام نظام آموزشی ساختارِ مراودات این دو گروه با هم را تعیین می‌کند. یکی از مفروضاتی که در سیستم آموزش معماری معمولاً بدیهی پنداشته می‌شود تاکید بر جنبه‌های هنری معماری و به‌دنبال آن توجیه عدم امکان آموزش این ویژگی‌ها و مهارت‌های هنرمندانه‌‌ از طریق انتقال دانسته‌ها از کانال استاد به دانشجو است. در این حالت طبع هنری، استعدادِ ذاتی و خلاقیت عوامل آموزش‌ناپذیری تلقی می‌شوند که به یاری دانشجوی معماری آمده و زمینه‌ساز موفقیت او در رشته‌ي تحصیلی و کار حرفه‌ی می‌شوند. با چنین فرضی، انتظار من از سیستم آموزشی این است که چندین کرسی استادی در دانشکده‌های معماری را صرفاً به «هنرمندان» اختصاص دهند. هنرمندانی که از اصول زیبایی‌شنایی و فلسفه‌ی هنر باخبرند، می‌توانند استعداد هنری دانشجویان را پیش از ورود به دانشگاه با برگزاری آزمونی مورد سنجش قرار دهند و در برانگیختن احساسات هنری و پرورش استعداد دانشجویان خوش‌ذوق در مسیر مناسب اقدام نمایند. این گروه از اساتید دانشگاه که ما آنان را «هنرمند» می‌نامیم، از وظیفه‌ی آموزش و انتقال «سواد» معاف‌اند و کارشان «شناسایی» و «انگیزش» است.

با این مقدمه این نوشته با تکیه بر جای خالی هنرمند در سیستم آموزش معماری، لبه‌ی پیکان نقدش را متوجه اساتید و مدرسان دانشکده‌های معماری می‌کند. اساتیدی که از یک‌سو لحظه‌ای در ویژگی‌های هنرمندانه‌ی معماری تردید نمی‌کنند و از سوی دیگر علاقه‌ی شدیدی دارند که در روابط روزمره و احوال‌پرسی‌ها با واژه‌ی «مهندس» مورد خطاب واقع شوند. این استادِ «مهندس» دانشگاهی با سیستم یک بام و چند هوایی – که شاید ویژگی برجسته‌ی دنیای معماری باشد – و با فرض تسلط کامل بر «سواد» مهندسیِ معماری و آموزش آن به دانشجویان، قدم در راه انتقال مفاهیم هنری در طراحی معماری می‌نهد ولی چون تسلط کافی بر آن مفاهیم ندارد و آن را غیرقابل‌آموزش می‌یابد، به‌کلی‌گویی و اظهارنظر در اموری روی می‌آورد، که از نظر تخصصی سطحی و بی‌ارزش‌اند. یکی از نقل‌قول‌های مشهور در دنیای معماری، جمله‌ی قصاری است منتسب به هانس هولاین که به یکی از نوشته‌های چند دهه قبل او اشاره دارد: «همه چیز معماری است». این جمله، حکم همان کلی‌گویی‌هایی را دارد که «استاد مهندس دانشگاهی» با به کار بردن آن، سعی در انگیزش حس هنری کاذب دانشجویان بدون‌چاره‌ی معماری و افزایش قلمرو معماری در میان سایر گستره‌‌ها دارد، غافل از اینکه افزودن به قلمرو معماری و تعامل با سایر حوزه‌های علمی-آموزشی-هنری بیش از هر چیز به دقت و ریزبینی در جزئیات احتیاج دارد. تا زمانی که این کلی‌گویی‌ها از دامن سیستم آموزش معماری زدوده نشود – حداقل من – نمی‌توانم معماری را در حوزه‌ی دانشگاه جدی بگیرم، چرا که خود استاد دانشگاه قضیه را جدی نگرفته یا تمایل ندارد که بگیرد. به قول شاعر معاصر: «کلی‌گویی آفت شعر است».

جمع علوم مهندسی و هنر در آموزش معماری البته ممکن است. مدرسه‌ی باو‌هاوس در سده‌های نخستین قرن بیستم از پل کله، واسیلی کاندینسکی و دیگرانی در سیستم آموزشی خود بهره گرفت که هیچ‌کدام معمار نبودند. یا امروز در دانشگاه‌ها و مدارس معماری معتبر، تفکیک حوزه‌های آموزشی در قالب دپارتمان‌ها و انستیتوهای معماری مختلف چنان صورت گرفته که اساتید بنا به تخصص و ترجیحات فردی‌شان در یک حوزه‌ی مشخص – و نه بصورت همزمان در چندین حوزه – به تدریس و راهنمایی دانشجویان می‌پردازند. بعلاوه،‌ در صورت تاکید بر پررنگ بودن بعد هنرمندانه‌ي معماری، پیش‌بینی آزمون ورودی جداگانه برای متقاضیات تحصیل در این رشته‌ی ضروری به نظر می‌رسد، چرا که این آزمون یکی از عوامل مهم در بهبود کیفی مدارس معماری است و زمینه‌ی آشنایی دانش‌آموزان دبیرستانی را با حال و هوای این رشته فراهم می‌آورد.

نقطه.

Beyond The Blue

2007-12-23T23:17:00.000+01:00

«آرزو می‌کردم که لااقل باد پیکر داشت. ولی همه‌ی آن چیزها که خشم‌مان را برانگیخته و ما را به بیشترین درجه آزار می‌دهند، بی‌پیکرند.» (موبی دیک، هرمان مِلویل)

وُلف پریکس و همکاران، نتیجه‌ی 4 دهه از فعالیت‌های حرفه‌ای‌شان‌ از 1968 تا 2008 را با نمایش 304 ماکت از پروژه‌های دفتر معماری Coop Himmelb(l)au در موزه‌ی هنرهای کاربردی وین در معرض بازدید عموم قرار داده‌اند. شاید حلقه‌ی مشترکی که زنجیره‌های این 40 سال فعالیت را به هم متصل می‌کند، تکیه بر عنصر خیال‌پردازی و و تلاش برای جسمانی‌ کردن مفاهیم بی‌پیکر در کالبدی به‌نام معماری باشد. Coop Himmelb(l)au همچنان که از نامش بر می‌آید آسمانِ را گستره‌ی نامنتاهی کارش قرار می‌دهد و با معماری‌اش به قسمتی از این فضای آبی‌رنگِ بی‌انتها، پیکر مادی بخشیده و آنرا ثبت می‌کند. شکل در معماری او همچون توده‌های معلق ابر غیرقابل‌پیش‌بینی و متغیر است و به همین دلیل کثرت‌گرایی، پیچیدگی و ناپایداری از ویژگی‌های اساسی معماری اوست. پریکس برای اشاره به ایده‌ی سیالیت در معماری‌اش، «ابرِ هَملِت» را از متن نمایشنامه‌ی شکسیپر نقل می‌کند:

Hamlet: Do you see that cloud, that's almost in shape like a camel?
Polonius: By the mass, and 't is like a camel, indeed.
Hamlet: Methinks, it is like a weasel.
Polonius: It is backed like a weasel.
Hamlet: Or, like a whale?
Polonius: Very like a whale.

معماری محتوایی‌ است جسمانی و نه پوسته‌اي توخالی. این اولین دستمایه‌ی کاری پریکس بعد از 40 سال کماکان دست‌نخورده باقی‌مانده. ردپای «ابر هملت» در آخرین آثار دفتر Coop Himmelb(l)au و حتی در پروژه‌های دانشجویی شاگردانش در دانشگاه هنر کاربردی وین قابل مشاهده هستند.

پیوندهای مرتبط:
Coop Himmelb(l)au
Beyond The Blue
Musée des Confluences
BMW Welt
Studio Prix

خلاقیت: رویکردی برخاسته از خودِ منحصربه‌فردِ من

2007-12-03T00:17:00.000+01:00

برای ضیافت دوم

از دیدگاه ذات باورانه، خلاقیت یکی از ویژگی‌های بنیادی در تعریف معماری است. همان گونه که ویتروویس سه اصل ذاتی پایداری، سودمندی و زیبایی را اساس تحقق معماری می‌داند، خلاقیت نیز در حکم یکی از مشخصه‌های ذاتی شکل‌دهنده‌ی معماری خواهد بود به‌نحوی که با حذف این مشخصه، «معماری» به «ساختمان» یا یکی از فرآورده‌های فن‌آوری انسانی تبدیل خواهد شد. بنابراین معماری، معلول خلاقیت است و خلاقیت، جوهره‌ي ‌مشترک بین معماری و سایر هنرها و عاملی در جهت «هست کردن» آنهاست.

حال با فرض وجود رابطه‌ای علت و معلولی بین خلاقیت و معماری، باید به دنبال ارائه‌ي تعریفی از «خلاقیت» باشیم، تعریفی که دربردارنده علت و ماهیتی‌ اساسی در تجلی معلولی به نام خلاقیت باشد. به نظر من، اساسی‌ترین ماهیت در بروز خلاقیت، جنبه‌ي فردی و شخصی آن است و این «فردیت» و «شخصی‌ات» نهفته در خلاق بودن، مفهومی است که آن را در برابر «تقلید» قرار می‌دهد. پس خلاقیت یعنی «نفی تقلید» یعنی پرهیز از رونویسی، نسخه‌برداری و کپی‌کاری، یعنی تألیف و جریان‌سازی، یعنی بازآفرینی و بازسازی، یعنی رهایی از اسارت شیفتگی و دنباله‌روی، یعنی فراروی از چارچوب تنگ و بسته‌ی رویدادهای تکراری و معرفی دیگر رویدادهای ممکن. و اینها همه‌گی شرط لازم – و نه کافی – برای خلاق‌بودن به شمار می‌روند. برای خلاق بودن لازم نیست خارق‌العاده باشیم، بلکه باید «خودِ منحصربه‌فردمان» باشیم. خود منحصربه‌فردی که سرچشمه‌ی آفریننده‌گی است. خالق است و به این اعتبار تقلید نمی‌کند. در این صورت فاصله‌ی چندانی با خلاقیت نخواهیم داشت.

بر مبنای این تحلیل، شاید دایره‌ی «معماری» را بسیار محدود کرده باشیم. چرا که اولاً خلاقیت را شرط اصلی تحقق معماری فرض کرده‌ایم و از طرف دیگر خلاق‌بودن را حداقل به ظهور فردیت و پرهیز از تقلید وابسته دانسته‌ایم. بر اساس نگاه خلاقیت‌-محور ما، حتی تعریف ویتروویوس از معماری نقض می‌شود چرا که پایداری و سودمندی مورد نظر او در بسیاری از موارد به واسطه‌ی «تقلید» و بدون بهره‌گیری از رویکرد منحصربه‌فردِ معمار قابل اکتساب است. بنابراین تعریفی که در اینجا از «خلاقیت-معماری» ارائه شد، شاید مثالی پیش‌پاافتاده‌ از همان چیزی باشد که این سطور قصد اشاره بدان را دارد: برای داشتن رویکردی خلاقانه باید دائماً در حال عرضه‌ی مستدل خودِ منحصربه‌فردمان به دیگر «خودها» باشیم، و از به چالش کشیدن و به چالش کشیده شدن نهراسیم.

سه‌‌گاهِ خانه

2007-11-13T10:16:00.000+01:00

روایتی از کیفیت تاریخی توسعه‌ی مفهوم خانه در پاسخ به ضیافت معمارانه کوروش رفیعی

پناه‌گاه
خانه مفهومی است ازلی. دیرزمانی پیش از آنکه معماری با تصرف ساختگی فضا هستی یافته باشد، طبیعت، خانه را به شکل حفره‌ها و فرورفتگی‌های طبیعی به انسان‌های نخستین عرضه کرده بود. غارها و برآمدگی‌ صخره‌ها نه سکونت‌گاه که پناه‌گاه این انسان‌ها در برابر ناملایمات آب و هوایی و حملات حیوانات درنده بوده‌اند.

اقامت‌گاه
انسان مستقل از طبیعت برای رفع نیازش به سرپناه دست به کار ساختن خانه می‌شود. معماری در شکل مصالح مادی تجسم خارجی می‌یابد و ساختن و برافراشتن به‌منظور اقامت گزیدن دائمی یا موقت انسان و ذخیره‌ی دارایی‌هایش شکل عینی به خود می‌گیرد. اقوام کوچ‌نشین در چادر‌های پارچه‌ای ساخته‌ی دست خود اقامت می‌کنند و یکجانشینان کلبه‌های اولیه‌ی بشری را بر پایه‌ی ستون‌هایی از تنه‌ی درختان استوار می‌کنند. الگوی کلبه‌های اولیه، ساختار اصلی خانه‌ را تا دوران معاصر حفظ می‌کند و همواره سازه را به عنوان عامل اصلی تأثیرگذار بر شکل خارجی ساختمان معرفی می‌کند.

سکونت‌گاه
در بستر نیاز ارتباطی انسان‌ها با یکدیگر، خانه در کنار خانه قرار می‌گیرد و زندگی اجتماعی بشر شکل می‌گیرد. معمار، با به‌کاربستن مفاهیم اندیش‌گرانه‌ی غیرمادی و با دمیدن روح زندگی به فضاهای اقامت‌گاهی قبلی، شمایی ارتباطی از خانه و گفتمانی از عناصر تشکیل‌دهنده‌ی آن می‌سازد. این خانه‌ها تاریخ‌ساز می‌شوند چندان که ویلا روتوندا، خانه‌ی لوس،‌ ویلا ساووا، خانه‌ی آبشار، خانه‌ي مادر ونتوری و بسیاری نمونه‌های دیگر چنین بوده‌اند.

معماری به مثابه زبان

2007-10-02T09:54:00.000+02:00

بسیاری از شکل‌گرایان (فرمالیست‌ها)، معماری را به زبان همانند می‌کنند و آن را زبان نشانه‌ها می‌خوانند. در زبان‌شناسی یکی از ویژگی‌های ممتاز زبان انسان، مفهوم تجزیه‌ی دوگانه (Double Articulation) است. بر مبنای این مفهوم، در زبان محاوره یا نوشتار، هر جمله‌ای که به کار می‌بریم دوبار می‌تواند تجزیه گردد: در سطح اول تجزیه، به اجزایی می‌رسیم که کلمات نام دارد. کلمات به‌دست آمده، هم دارای صورت صوتی (محاوره) یا شکلی (نوشتار) هستند و هم دارای محتوای معنایی می‌باشند. اما در سطح دوم تجزیه، محتوای معنایی به‌کلی از میان می‌رود و کلمه به آوا یا اشکال بی‌معنی (حروف) منقسم می‌شود. به نظر می‌رسد در معماری نیز از دیدگاه شکل‌گرایانه چنین تجزیه‌ای وجود دارد. هر ساختمانی در سطح اول به احجام خالص و سطوح ساده‌تر قابل تجزیه است. در واقع معماری در تجزیه‌ی اول به «هندسه» می‌رسد، جایی که هنوز اجزاء تشکیل‌دهنده‌ی سطح بالاتر، محتوای معنایی خود را در قالب قوانین حاکم بر هندسه حفظ کرده‌اند. اشکال هندسی بازیگر نقش کلمات و حروف در شکل‌دهی به معماری هستند و همین هندسه در تجزیه‌ی دوم، به خط و در نهایت نقطه تبدیل می‌شود.

برتری آشکار زبان بر معماری به هنگام حرکت در عکس مسیر فرآیندی که در بالا توضیح داده شد، مشخص می‌شود. دستور زبان و قوانین نحوی به خدمت زبان انسان می‌آید و با اتصال حروف و کلمات به یکدیگر، معنا را در بالاترین سطح برای ما ایجاد می‌کنند. اما در معماری به دلیل فقدان دستور زبان مشخص برای ترکیب اجزاء در سطوح پایین‌تر، رسیدن به معنی در سطح بالاتر غیرممکن و دست‌نیافتنی باقی می‌ماند. بنابراین معماری اگرچه که می‌تواند به زبان مانند شود، اما به‌دلیل ناتوانایی‌اش در تولید معنی، خاصیت ارتباطی‌اش را از از منظر عمومی از دست می‌دهد و در جایگاهی پایین‌تر از زبان انسان از بعد زبان‌شناسانه قرار می‌گیرد.

این‌همانی تئوری و معماری

2007-08-06T00:17:00.000+02:00

فکر می‌کنید چه نسبتی میان یک ساختمان واقعی و تئوری‌پردازی‌های طراح یا اظهار نظر منتقدان آن وجود دارد؟ به بیان روشن‌تر ارتباط معماری با مبانی نظری‌اش در چیست؟ آیا اصولاً پذیرش برگردان فارسی "مبانی نظری معماری" در مقابل اصل واژه‌ی "تئوری معماری" در شرایطی که واژه‌ی "مبانی نظری" ناخواسته اصل را بر تقدم "تئوری" بر "معماری" می‌داند، جایز است؟ آیا تقدم "تئوری" بر "معماری" باید به عنوان یک داده‌ی معلوم (given)، بدیهی و خودآشکار فرض شود؟ در گامی دیگر به جلو، آیا اساساٌ آن تمایزی که میان "تئوری" و "معماری" مسلم و قطعی می‌پنداریم، وجود دارد؟

در واقع ما تئوری را مفهومی ذهنی و مجرد در نظر می‌گیریم، چیزی که اندیشیده می‌شود و معماری را تجسم عینی یافتن این اندیشه‌ و حضور محسوس شکل، یا آنچه که دیده می‌شود می‌پنداریم. تفکیک این دو مقوله از یکدیگر بر مبنای تمایز ذهن از عین و خیال از واقعیت، "طبیعی" در نظر گرفته می‌شود و ما کمتر به این‌همانی این دو پدیده یا تقدم "معماری" بر "تئوری" فکر می‌کنیم. معماری "چیزی" است که در مصالح مادی و اشکال عینی تجلی پیدا می‌کند: نقشه‌، ماکت و ساختمان مجموعه‌ای از "چیز"های مادی هستند. در مقابل تئوری، به کمک واژگان و نوشتار در موقعیتی ثانویه، خارج از چارچوب آن "چیز"ها قرار می‌گیرد و از بیرون به موشکافی و تدقیق در آنها می‌پردازد.

در مورد فرض اشتباه تقدم "تئوری" بر "معماری" باید توجه داشت، که هر نظریه یا ابزار بیانی از مفاهیمی برای اشاره به مفاهیم دیگر استفاده می‌کند. بنابرین مفهوم مجردی که ما آن را "تئوری" پنداشته‌ایم، بدون حضور متقدم معماری، قادر به بیان مفهوم آن "چیز" عینی مورد نظر نخواهد بود چرا که ابزارهای بیانی، با دستان خالی و بدون بهره‌گیری از مفاهیم بیرونی در تجسم بخشیدن به ابعاد عینی معماری ناتوان خواهند بود. با چنین استدلالی، این نتیجه پذیرفتنی به نظر می‌آید که هر تئوری، تنها پس از تحقق متقدم معماری وابسته‌اش، قادر به اعلام موجودیت خواهد بود.

بعلاوه، وقتی به مادیت و اَشکال محسوس معماری نگاه می‌کنیم، به عنوان مثال وقتی نظاره‌گر یک "در" پیش چشمانان هستیم، خود همین "در" یا "چیز" مادی‌ای که در حال تماشایش هستیم، با بیانی مجرد و استعاری، مفهومی دیگر یعنی "در بودن" (doorness) را در ذهن ما تداعی می‌کند. بنابراین این خاصیت "در بودن" یک درِ واقعی، می‌تواند اشاره‌ای به رابطه‌ی شکل عینی در با سایر اشکال عینی باشد. آیا چنین نمی‌توانیم نتیجه بگیریم که "چیز"ی به عنوان در وجود ندارد بلکه آنچه هست استعاره‌ای است به نام "در بودن" که بصورت شکل مادی در و بر مبنای روابط و تفاوت‌های میان آنها تجلی یافته است؟ هیچ چیزی بیشتر از یک در واقعی نمی‌تواند در ارتباطش با دیوار و سایر درهای واقعی بیانگر ویژگی "در بودن" دری باشد که که با کلیدی گشوده می‌شود و تداعی کننده‌ی مفهوم مجرد در باشد که با واژه‌ای به نام "در" نگاشته می‌شود.

اکنون در جایی قرار گرفته‌ایم که در آن مفاهیم مجرد (تئوری) تداعی‌کننده‌ي اشکال عینی (معماری) هستند و همینطور اشکال عینی (معماری) به‌گونه‌ای به مفاهیم مجرد (تئوری) اشاره دارند. آیا کماکان بر این نظر خود پافشاری می‌کنید که تمایز ذهن (تئوری) از عین (معماری) "طبیعی"، بدیهی و خودآشکار است؟ نتیجه‌ي منطقی استدلال‌های بالا روشن‌گر این نکته‌ است که هر مقاله‌ی تئوریک معماری به اندازه‌‌ای اثر معماری تلقی می‌شود که یک اثر معماری، به یک گفتمان تئوریک معماری تعلق پیدا می‌کند. این مسئله بخوبی بیانگر این‌همانی تئوری و معماری است. جایی که تئوری معماری نباشد، معماری نیز وجود نخواهد داشت. جایی که معماری نباشد، تئوری معماری نیز وجود نخواهد داشت.

برگرفته از مقاله‌ی جفری کیپنیس در اینجا
توسط: نصیر زرین پناه

طرح سوم

2007-07-02T16:07:00.000+02:00

یک نفر در وبلاگستان معماری وجود دارد که خواندن نوشته‌هایش لذتی در منِ خواننده‌ ایجاد می‌کند که مرا به شریک کردن این تجربه با شما وا می‌دارد. او گونه‌ای دیگر از قرارداد را میان خود و خواننده‌اش می‌بندد و از وبلاگستان ساکن و بی‌رمقی که نوشتن از معماری در سطحی‌ترین لایه‌های آن جریان دارد، از جهان آشنا و معمولی که بدان عادت کرده‌ایم، آگاهانه آشنایی‌زدایی می‌کند و طرح سومی در می‌اندازد که در پی برداشتی تازه از واقعیتی است که اکثریت، بدون پرسش‌گری آن را به‌عنوان یک «کلیت» مورد پذیرش قرار داده‌اند.

مسلم است که نوشته‌های او آرامش ذهنی مخاطبی را که به قاعده‌های مرسوم بیان خو گرفته باشد، بر هم میِ‌زند. خوانش معماری به عنوان یک متن، در ارتباط با ذهن آدمی شکل می‌گیرد. واقعیت جز موضوعی قراردادی نیست و موقعیت آن تنها با نسبتی که ذهن ما با آن برقرار می‌کند، مشخص می‌شود. از محمدرضا شیرازی برای اینکه ذهنِ مخاطبش را درگیر واقعیت‌های معماری و اندیشیدن به شیوه‌های خوانش آن می‌کند، ممنونم.

بخوانید.

Form Follows Finance

2007-06-07T13:25:00.000+02:00

«یک ماشین که از زمین پول می‌سازد». این عبارتی است که کاس گیلبرت به کمک آن کلمه‌ی «آسمانخراش» را در سال 1900 میلادی، یک‌دهه قبل از آنکه ساختمان Woolworth را در نیویورک طراحی کند، توصیف کرده است.

تأثیر «سرمایه» در شکل‌گیری «معماری» غیرقابل انکار است تا آنجا کارول ویلیس در عنوان کتابش از عبارت “Form Follows Finance” استفاده می‌کند. اما این تأثیر صرفاً مترادف با ساختن به ارزان‌ترین قیمت ممکن یا در مقابل، بلندپروازی برای بهبود شرایط زیستی جوامع معاصر به هر قیمتی و فارغ از پرداختن به هزینه‌های ناشی از آن نیست. «اخلاق حرفه‌ای» نقطه‌ی میانی‌ای است که این دو محدوده را از هم جدا می‌کند و برای معمار الزاماتی را برای استفاده‌ی مناسب از «سرمایه» در «معماری» به همراه می‌آورد.

لوکوروبوزیه، از ورود سرمایه به عنوان بخشی تأثیرگذار به فرآنید خلاقانه طراحی، با حرارت استقبال می‌کرد و رسالت معمار را در بهره‌برداری تمام و کمال و بیشینه‌کردن سود حاصل از ساختن در قطعه‌ای از زمین می‌دانست. اما جالب است بدانیم که خود لوکوربوزیه توفیق چندانی در طراحی ساختمان‌های مقرون به‌صرفه و سودآور به‌دست نیاورد. حتی بام مسطحی که او در ویلا ساووا وارد عرصه معماری مدرن کرده بود، بتدریج و پس از نفوذ چکه‌های باران، کارایی خود را از دست داد و مالکان این ویلا را بر آن داشت تا از لوکوربوزیه در دادگاه تقاضای خسارت کنند. بنابراین از چنین دیدگاهی لوکوربوزیه در ساختن سرمایه از سرمایه ناموفق عمل کرده و حرفه‌ای‌گری او در استفاده از «سرمایه» در «معماری» محدود به طراحی ساختمان‌هایی شده که توانسته‌اند تاریخ هنر و معماری را چندین گام به جلو هدایت کنند.

در مثالی کاملاً جدید، رِم کول‌هاس هم سرمایه را یکی از نیروهای محرکه در فرآیند طراحی می‌داند. او حرفه‌اش را با نگارش «بیانیه تعمیم‌پذیر به گذشته» مَنهتن آغاز کرده و در دنباله دلایل مشابهی در توجیه «بزرگی»، «شهر عام» و خرید، پدیده‌هایی که بیشتر بازتاب‌دهنده شرایط اقتصادی هستند تا دغدغه‌های اجتماعی، فرهنگی و معمارانه، به رشته تحریر درآورده است. ایده‌ها و نوشته‌های کول‌هاس، علاوه بر ثبت شدن در تاریخ معماری، قابلیت این را نیز دارند تا در صورت تحقق یافتن، به سرمایه‌های بزرگ وفادار بمانند.‌ این شاید کمال‌یافته‌ترین نوع اخلاق حرفه‌ای‌ باشد.

مثال‌های عدم رعایت اخلاق حرفه‌ای در استفاده از سرمایه در معماری البته فراوان هستند.

برش‌هایی از یک بازدید

2007-05-28T09:40:00.000+02:00

ویلا ساووا، اثر لوکوربوزیه، 30-1928

1- پوآسی (Poissy) تا پاریس فاصله‌ی چندانی ندارد. برای دیدن ویلا ساووا (Villa Savoye) کافی است که از مرکز پاریس سوار یکی از قطارهایی شوید که شما را به دهکده‌ی پوآسی می‌رساند. در ایستگاه قطار پوآسی آرامش خاصی حکمفرماست و از تراکم و ازدحام جمعیتی که تا دقایقی پیشتر در پاریس می‌دیدی، نشانه‌ای نمی‌یابی. اما مشکل از آنجا آغاز می‌شود که ویلا ساووا با فاصله‌ی نسبتاً قابل توجهی از ایستگاه قطار قرار گرفته و برای رسیدن به آن باید یا مسیر 20 دقیقه‌ای را پیاده طی کنی و یا به کمک یکی از خطوط اتوبوس دهکده خودت را به آنجا برسانی. به خاطر همین فاصله، کم‌کم با جوانان عمدتاً دانشجویی در پیرامونت برخورد می‌کنی که که از کشورهای مختلف برای دیدن شاهکار لوکوروبوزیه به پوآسی آمده‌اند و همگی سردرگم به‌دنبال پاسخی بر یک پرسش می‌گردند: "ویلا ساووا در کجای پوآسی قرار گرفته؟"

2- برخورد ما با آثار بزرگ و تأثیرگذار معماری همیشه از طریق واسطه‌ای به نام کتب و مجلات معماری صورت گرفته است. برخورد از نردیک و بلاواسطه با این آثار لذت خاصی دارد. در واقع این لذت شامل مشاهده‌ی عینی چیزی است که به‌دنبالش بوده‌اید در سه بعد و با اندازه‌های واقعی‌اش یا قدم زدن در فضای داخلی‌ای است که تا پیش از این آن را تنها از روی نقشه و خطوط ترسیمی‌اش می‌توانستید در ذهن خود مجسم کنید. ویلا ساووایی که به چشم می‌بینید، همانی نیست که قبل‌تر در کتاب‌ها و مجلات دیده بودید.

3- اینکه تا چه حد ویلا ساووا «ماشینی برای زندگی» است بر من مشخص نیست. ستون‌های بتنی، بام مسطح، باغ روی بام، پلان آزاد، نمای آزاد و پنجره‌های طویل و سرتاسری هیچکدام علیرغم تعریف‌های موجود، دلیلی بر مشابهت این ساختمان با ماشین نیستند چرا که ترکیب این عناصر مدرن به دست لوکوربوزیه به صورتی هنرمندانه و شاعرانه صورت پذیرفته و او سعی کرده تا همه‌ی شرایط آسایش زندگی آدمی از نوع مدرنش را برای ساکنان این ویلا بدور از روحیه‌ی ماشینی فراهم آورد: پارکینگ، حمام، استخر، سرویس بهداشتی، اتاق مطالعه، اتاق کار همه اتفاقات جدیدی در عرصه‌ی معماری به سال 1928 هستند. بعلاوه تقریباً از همه جای ساختمان چشم‌اندازی بی‌بدلیل به طبیعت و محیط پیرامون وجود دارد. ویلا ساووا خانه‌ای برای «زندگی» است.

4- ویلا ساووا به‌مانند یک موزه اداره می‌شود. ورودی آن برای دانشجویان هنر و معماری رایگان است و سایرین تنها با پرداخت چهار و نیم یورو اجازه‌ی ورود پیدا می‌کنند. در ابتدای ورود به ساختمان کتاب‌هایی با مضمون لوکوربوزیه و آثارش اکثراً به زبان فرانسوی به فروش می‌رسند و ماکتی از ساختمان در طبقه‌ی همکف در معرض دید عموم قرار داده شده است.

5ـ طراحی مبلمان‌ها و آرایش فضاهای داخلی ویلا بصورت دوره‌ای و توسط هنرمندان معاصر صورت می گیرد.

Origin of Architecture: Protection against Inclement Weather

2007-04-13T01:28:00.000+02:00

اینکه مبدأ پیدایش معماری دقیقاً چه زمانی بوده، مشخص نیست ولی یکی از دلایل عمده‌ی شکل‌گیری معماری به نخستین کارکرد آن یعنی نحوه‌ی برخورد انسان‌ها در مقابله با هوای سرد و طوفانی مربوط می‌شود. فیلارته معمار عصر رنسانس، با طرحی که در سال 1462 به تصویر کشیده، یافتن سرپناه به هنگام بارش باران را خاستگاه اصلی معماری می‌داند.

طبیعی است که با چنین استدلالی، معماری در سرزمین‌هایی که دارای سرپناه‌های طبیعی مثل غارها و صخره‌های برآمده یا شرایط آب و هوایی پایدار بوده‌اند، کمتر امکان بروز پیدا می‌کرده است. در چنین سرزمین‌هایی اجداد اولیه‌ی انسان بدون بهره‌گیری از معماری مصنوع دست بشر، به زندگی می‌پرداختند. بنابراین «بی‌نیازی» می‌تواند یکی از دلایل تاریخی عدم رونق یا بی‌جلوه‌‌گی معماری بومی امروز کشورهایی باشد که طبیعت،‌ ساز مخالفی در مسیر زندگی انسانی آنها ننواخته است.

بهاریه

2007-03-21T09:26:00.000+01:00

عید همگی مبارک! امیدوارم سال جدید اتفاق‌های بهتر و بزرگتری را در زندگی، برای‌مان به ارمغان بیاورد.

How to Become a Famous Architect

2007-02-22T23:31:00.000+01:00

نوشته‌ای که در زیر می‌خوانید، به‌هیچ‌وجه جنبه‌‌ای طنزآمیز ندارد. بیانیه‌ای است کاملاً جدی از جانب گروه معماری FAT مستقر در لندن. بیانیه‌ای در 13 مرحله که با دنبال‌ کردن آن می‌توانید در چشم برهم‌زدنی بر مسند معماران مشهور دنیا تکیه بزنید. به پیرامون خود نگاهی بیندازید تا با مابه‌ازا‌های بیرونی این بیانیه در دنیای حرفه‌ای آشنا شوید. کم نیستند معماران جویای‌نامی که آگاهانه یا ناآگاهانه از این جریان دنباله‌روی می‌کنند. امیدوارم حداقل فایده این نوشته برای خواننده‌گان جویای‌نامش، تسهیل حرکت آنان در جهت کسب شهرت وهدایت رفتارهایشان در مسیری آگاهانه باشد، هرچند که در مورد اصالت معماری حاصل از کار دنباله‌روان این بیانیه تردیدهای جدی وجود دارد.

چگونه یک معمار مشهور شویم؟

1) قرار گرقتن در جایگاه یک معمار پرآوازه نباید احتیاج به زمان زیادی داشته باشد، ولی از شهرت هم نباید انتظار زیادی داشته باشید. شهرت نه شما را ثروت‌مند می‌کند و نه مقدمه‌ای برای ورود به طبقات بالای اجتماعی به شمار می‌رود. اما اگر شهرت (در عرصه فعالیت حرفه‌ای معماری) چیزی است که به دنبالش هستید، با مطالعه موارد زیر درخواهد یافت که چگونه بدان دست یابید:

2) قبل از هرچیز، سری به فروشگاه‌های مجهز فروش نشریات بزنید. نسخه‌ای از هر یک از مجلات طراحی، خریداری کنید. با تماشای این مجلات درخواهید یافت که از انجام چه کارهایی باید خودداری کنید.

3) حالا به مغازه کهنه‌فروشی محل مراجعه کنید. نسخه‌ای از یک کتاب طراحی مصور به‌همراه عکس‌های فراوان تهیه کنید. نه تنها خرید از کهنه‌فروشی برای شما مقرون‌به‌صرفه‌تر خواهد بود، بلکه به باقیمانده‌ی کتاب‌های ده پانزده ساله نیز دسترسی پیدا خواهید کرد. طرح‌های ارئه شده در این کتاب‌ها کمترین همخوانی را با مد روز دارند و شامل سبک‌های منسوخ می‌شوند. از این کتاب برای کپی کردن‌ در طرح‌های جدیدتان استفاده کنید.

4) در راه بازگشت به خانه، یک نام امروزی برای شرکت طراحی خود انتخاب کنید. اسمی جالب‌توجه، به ظاهر هنرمندانه و تا حدودی مبهم و دو پهلو. قاعده‌ی مشخصی در این زمینه وجود ندارد ولی ترجیجاً از به کار بردن واژگانی همچون «استودیو» و «آتلیه» خودداری فرمائید. نام انتخابی شما باید ترسیم‌گر تصویری تأثیرگذار در ذهن، مجسم‌کننده‌ی دفتری شیک در یکی از بهترین نقاط شهر و نیروی کاری متعهد باشد. کسی متوجه نخواهد شد که شما کارها را در واقع از روی تخت‌خواب‌تان هدایت می‌کنید.

5) حالا پس از یافتن نام شرکت، به یک پروژه برای کار کردن احتیاج دارید. این پروژه باید طراحی رادیکال یک خانه باشد. طراحی شما البته به یک عنوان جذاب و فریبنده احتیاج دارد. کلمه یا عبارت عوام‌پسندی را انتخاب کنید و کلمه‌ی خانه را به انتها یا ابتدای آن اضافه کنید. اگر عبارت انتخابی به نظرتان خوب می‌رسد، کارتان را با موفقیت انجام داده‌اید. سپس از میان صفحات کتاب خریداری‌شده، تصاویری را برای استفاده در پروژه‌تان اِسکن کنید. همچنین عکس‌های دلخواه دیگری را نیز به سلیقه خودتان وارد پروژه کنید. مجموعه‌ی این عکس‌ها را در به‌روزترین نسخه‌ی نرم‌افزار فوتوشاپ به هم بچسبانید. کار را تا جایی ادامه دهید که از ترکیب تصاویر نتیجه‌ی قابل باوری برای خودتان به‌دست بیاورید. حتماً بررسی کنید که نتیجه‌ی کارتان شباهت زیادی به تصاویر اولیه چاپ شده در کتاب نداشته باشد.

6) حالا زمان آن فرا رسیده که به پروژه خود جنبه‌ای مبهم و رازآلود بدهید. این مهمترین بخش کار شماست چرا که قرار است این طرح را به فروش برسانید. به یاد داشته باشید که با شگردی که در این مرحله به‌کار می‌برید، خود را تا حداقل ده سال از طراحی هر خانه‌ای بی‌نیاز می‌کنید. این کار را با استادی هرچه تمام‌تر انجام دهید چرا که ابهام موجود در این پروژه، منبع درآمد شما در سالیان آتی نیز خواهد بود. رازآلوده‌گی چیزی است که شما می‌گویید و شیوه‌ای است که برای بیان آن انتخاب می‌کنید. اگر از قاره‌ی اروپا می‌آیید، همه چیز بر وِفق مُراد خواهد بود. اگر اروپایی نیستید، تظاهر به اروپایی بودن کنید. رازآلودگی و ابهام پروژه باید همچنین دربرگیرنده مفاهیم فلسفی و انقلابی باشد. در مورد این مفاهیم، مستقیماً صحبت نکنید چون ممکن است موجبات سردرگمی شما را فراهم کند.

7) برای آگاه کردن مجلات و نشریات، یک مطلب مطبوعاتی آماده کنید. این مطلب باید شامل توصیف رازآلودگی پروژه، با ارائه‌ای خوب به همراه شماره تلفن‌تان بر روی آن باشد.

8) طرف حرف‌های خود را بشناسید: روزنامه‌نگاران. به یاد داشته باشید که معماری‌نویسان و منتفدان معماری از برخورد با طرح‌های جالب توجه ناامید شده‌اند، چرا که معماری در اصل خود امری کسالت‌آور است. پس سعی کنید دل‌چسب و جالب‌توجه باشید. ادعاهای عجیب و غریب طرح کنید. به روزنامه‌نگاران بگوئید، هر آنچه که آنها می‌دانند نادرست است. بیش از هرچیز آمادگی ارائه نظریات رادیکال را به هنگام گفت‌وگو با آنان داشته باشید. روزنامه‌نگاران از شما به خاطر اظهار چنین نظراتی قدردانی و مطالب‌تان را چاپ خواهند کرد.

9) مطلب مطبوعاتی خود را به دفتر مجلات مختلف فاکس کنید. شماره این دفاتر را می‌توانید در مجلاتی که پیش‌تر خریده‌اید، پیدا کنید.

10) هنوز فرصت استراحت برای شما فرا نرسیده چرا که باید فعلاً بسته‌های متعددی را که برای پست در نظر گرفته‌اید، آماده کنید. خیل عظیم تماس‌های تلفنی ناگزیر که در روزهای آینده دریافت خواهید کرد، زمان را برایتان محدود خواهد کرد، پس بهتر است که از همین حالا دست به کار شوید. بسته باید شامل تصویر جدید شما به‌همراه بیانیه‌ای رادیکال در مورد طرح‌تان باشد. (می‌بینید که اهمیت پرداختن به راز‌آلوده‌گی تا به چه حدی است؟)

11) وقتی که تلفن شروع به زنگ زدن می‌کند، می‌دانید که باید چه کاری را انجام دهید: نام انتخابی شرکت خود را به‌همراه عنوان هیجان‌انگیز خانه‌ی طراحی شده و توضیح مختصر راز‌آلوده‌گی پروژه را برای حداکثر تأثیرگذاری بر روی مخاطب به زبان بیاورید. پس از اتمام تماس‌ها به اداره پست بروید و بسته‌های محتوی طرح را به نشانی‌های مورد نظر ارسال کنید.

12) حالا زمان استراحت فرا رسیده است. سری به بار محل تجمع معماران مشهور بزنید. (این محل را می‌توانید از طریق تغییراتی که در سیمای خشک و صنعتی ساختمان آن داده شده، از روی اغذیه گران‌قیمت داخل آن و لیوان‌های عجیب مشتریان تشخیص دهید). از اوقات خود لذت ببرید ولی اصل رازآلوده‌گی را از یاد نبرید. تنها چیزی که باید به‌خاطر بسپارید این است که طی روزهای آتی مجلاتی را که به معرفی پروژه‌ی شما پرداخته‌اند را خریداری کنید.

13) به دنیای معماران مشهور بین‌المللی خوش آمدید.

پی‌نوشت: بهرام هوشیار یوسفی این مطلب را در پایگاه آرونا منتشر کرده است. می‌توانید آن را در اینجا نیز بخوانید.

Tehran

2007-02-07T22:28:00.000+01:00

طهران را هرگز ندیده‌ام. در مقایسه با تهران شنیده‌ام و می‌دانم که:

طهران آسمانش آبی بود. تهران آسمان‌اش خاکستری است.
طهران پنج محله داشت. تهران بی‌شمار محله دارد.
طهران با خندق پیرامونی‌اش از اراضی اطراف جدا می‌شد ولی تهران با افق‌های ناپیدایش به شهرهای اطراف پیوند خورده است.
طهران سیزده دروازه داشت. تهران به دروازه اعتقادی ندارد و به‌جایش ساختمان‌های گل و بلبل دیگری دارد.
طهران طول و عرض داشت. به هشت‌ضلعی ناقص‌الاضلاعی می‌مانست. تهران در مقابل ارتفاع دارد. به هیچ چیزی نمی‌ماند.
طهران، شهر طهرانی‌ها بود. تهران، شهر فرنگ (از همه رنگ) است.
طهران مردم داشت. تهران توده‌ای از مردم دارد.
طهران دارالفنون داشت. تهران البته دانشگاه‌ها دارد.
طهران مرد از بس که جان نداشت. تهران در حال مردن است از بس که جان و جا ندارد.

چهل‌پنچاه سال زمان برای اتفاقِ تبدیل تهران قدیم به تهران کافی بود. چهل‌پنچاه سال. برای من البته ثانیه‌ای با جایگزینی‌ «ط» با «ت».

"آی تهران... شهر من.... آمده‌ام به دیدارت!"

تهرانِ فردا را هرگز ندیده‌ام. دوست ندارم چیزی از آن بدانم یا بشنوم. این‌بار اتفاق سریعتر از قبل روی خواهد داد. چهل‌پنجاه سال برای اتفاق‌هاست. برای تهران باید به دنبال واژه‌‌ای نو باشم تا بتوانم به کمک آن بعد از استحاله‌ی جدیدش، انبوهی از تغییر و تحولات را در کوتاه‌ترین زمان ممکن بیان کنم. "آی دِهران... شهر افسانه‌ای من! پدر و پدربزرگ‌ات به تاریخ پیوستند، تو لااقل نغمه‌ای خوش‌تر برای شهروندان‌ات ساز کن! نمی‌توانی؟"

StArchitects

2007-01-12T18:21:00.000+01:00

دنیای معماری هم به‌مانند دنیای سینما سوپراِستارهایی دارد. بازیگران مشهور عالم معماری اِستارشیتکت‌هایی هستند که به‌دلیل برخورداری از تحسین منتقدان و پیشرو بودن در نوآوری معماری‌، بر جایگاه دست نیافتنی ستارگان این حرفه تکیه زده‌ و میزان بسیار وسیعی از اخبار و رویدادهای معماری را تحت الشعاع حضور و فعالیت‌های خود قرار داده‌اند. اِستارشیتکت‌ها از موقعیت خود راضی به نظر می‌رسند چرا که در ذهن عامه‌ی مردم – و حتی بخش وسیعی از استادان و دانشجویان – به عنوان قهرمانان دنیای معماری مورد پرستش قرار می‌گیرند و محبوبیت آنان در برخی موارد به‌حدی است که چاپ تصاویر آنان و آثارشان بر روی جلد مجلات تخصصی معماری می‌تواند کارکردی همانند ژورنال‌های رنگارنگ لباس و مد داشته باشد و موجب جذب مشتری و فروش بیشتر شود.

کم‌کم با افزایش شهرت این ستاره‌ها، کنجکاوی نسبت به زندگی شخصی این قهرمانان نیز بیشتر می‌شود (این مصاحبه آیزنمن را بخوانید) و ستاره‌های عالم معماری پا به عرصه‌های عمومی‌تر اجتماع می‌گذارند (اینجا را ببینید). اِستارشیتکت‌ها روز به روز قدرتمندتر می‌شوند، چندان که هرگونه حرکت جدید در عرصه معماری تنها با تأیید و حمایت این گروه قدرتمند، اعتبار پیدا خواهد کرد. بنابراین به جایی خواهیم رسید که مافیایی به نام مافیای اِستارشیتکت‌ها برای معماری نخبه‌گرایانه و آینده آن تعیین تکلیف خواهد کرد. مایکل سورکین، معمار آمریکایی مستقر در نیوریورک که چندین نیز سال در وین تدریس کرده، در جایی از انحصارطلبی گروهی از اِستارشیتکت‌ها سخن می‌گوید. او معتقد است که انتشار کتاب معماری در آمریکا، امروزه تنها از طریق داشتن یا برقراری روابط نزدیک با گروه مافیایی اِستارشیتکت‌ها به مرکزیت دو دانشگاه نیویورکی پرینستون و کلمبیا مقدور است. سورکین، فیلیپ جانسون فقید را رئیس و سردسته این گروه مافیایی می‌داند و در ادامه از افرادی نام می‌برد که همگی – طبق باور اکثریت – از قهرمانان بلامنازع و دست‌نیافتنی معماری پیشرو به شمار می‌روند: پیتر آیزنمن، فرانک گه‌ری، مایکل گریوز، ریچارد مه‌یر، ولف پریکس، دانیل لیبس‌کیند، رم کول‌هاوس و زاها حدید. ستارگان نامبرده همگی تأثیر زیادی بر انتشار کتاب‌های معماری در آمریکای شمالی دارند و بر فعالیتِ بسیاری از مدارس نام‌آورِ معماری در دانشگاه‌های آمریکایی اثرگذار هستند. با انتقاد از این گروه مافیایی شانس منتقدان از ماندن در بازی بزرگان به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت.

در مدارس معماری ما ودر کلاس‌های طراحی معماری واژگانی که بیش از هر چیز دیگر، چه از جانب اساتید و چه از جانب دانشجویان شنیده می‌شود نام همین اِستارشیتکت‌هاست (تأکید می‌کنم بر روی نام). اما چه چیزی در معماری این افراد وجود دارد که آنها را برای ما چنین خواستنی می‌کند؟ چه چیزِ این افراد ما را بر آن داشته تا برای این بازیگران عرصه معماری به‌سان هنرپیشنه‌های هالیوودی فرش قرمزی پهن کنیم و به عنوان شیفتگان چشم و گوش‌بسته و طرفدارن سینه‌چاک‌شان به دنبال فرصتی برای امضاء گرفتن از ستارگان مجبوب‌مان باشیم؟ چرا ما خودمان را مقید به حفظ فاصله در برخورد با این افراد می‌دانیم؟ و چرا ناخواسته به قدرت گرفتن این گروه – که در بعضی حوزه‌ها عملکرد مافیایی دارند – کمک می‌کنیم؟

نتیجه منتطقی چنین برخوری در سیستم آموزشی ما، تقلید صرف در ظاهر طرح‌هاست. نتیجه‌اش انبوهی از طرح‌های به‌دست آمده از کلاس‌های طراحی است که در آنها ایده‌های وارداتی و مفاهیم شکل‌دهنده‌، میان‌برهای طراح برای رسیدن به مقصود و تنها استدلال‌های او در جهت توجیه طرح هستند و نه حقیقت طرح. فقدان ترجمه‌ی فارسی کتاب‌های اِستارشیتکت‌ها دلیل دیگری از شناخت ناقص و شیفتگی بیمارگونه ما در پرستش این ستارگان است. رِم کول‌هاوس فوق‌ستاره‌ی معماری روز جهان و محبوب‌ترین معمار این روزها در محافل آکادمیک (بویژه در ایران)، شاید در دلش به این همه جهل و نادانی طرفداران‌اش می‌خندد. او با نیامدنش بهترین جواب را به شیفتگانی که هیاهیوی پوچی بر سر حضور او در ایران به راه انداخته بودند، داد. دست مریزاد! چرا که مسئله بر سر حضور و عدم حضور کول‌هاوس در ایران نیست!

تصویر: پیتر آیزنمن، قهرمان معماری، این بار در لباس قهرمانی فوتبال با پیراهن باشگاه گالاتاسرای (به احتمال زیاد در احاطه هواداران‌اش!). عکس برگرفته از وبلاگ هنر و معماری.

Fifteen Minutes of Fame

2006-12-23T23:18:00.000+01:00

کمی بیش از یک سال است که نوشتن در اینجا را شروع کرده‌ام. وقتی به نتیجه‌ی این یک سال نگاه می‌کنم چیز زیادی پیدا نمی‌کنم، فقط یاد نقل قولی از اندی وارهول می‌افتم که طبق آن، در دهه‌ی شصت میلادی از حق عموم برای کسب "15 دقیقه شهرت جهانی" در آینده سخن گفته بود. حالا در آستانه سال 2007 میلادی، با رواج وبلاگ‌نویسی و به وجود آمدن شخصیت مجازی افراد در فضای اینترنت با گستره‌ی جهانی، پیش‌بینی وارهول به واقعیت نزدیک‌تر شده است. می‌ماند مانع نسبتاً مرتفعی بر سر راه به نام زبان که باید به فکر پریدن از روی آن باشیم – یا حداقل باشم.

Hot & Cool Architecture

2006-12-02T16:55:00.000+01:00

از منظر تقسیم‌بندی‌های رسانه‌ای مک‌لوهان، معماری نیز قابل تفکیک به دوگونه سرد و گرم است. برای رسانه‌ی معماری مخاطبانی در نظر می‌گیریم و با بررسی رابطه موجود میان این مخاطبان و شخص معمار به عنوان صاحب رسانه‌ی معماری، به گرمی و سردی این رسانه پی خواهیم برد.

نمونه‌ی بارز «معماری سرد» به عنوان مثال در کارهای رِم کول‌هاوس قابل پیگیری است. جایی که معماری بیشتر به شکل (Shape) نزدیک می‌شود و در مقابل پیتر آیزنمن با ارائه کارهایی بر مبنای فرم (Form) «معماری گرم» را به ما معرفی می‌کند.

بنابراین شکل‌گرایی و فرم‌گرایی به‌ترتیب یکی از ویژگی‌های معماری سرد و گرم هستند. معمار شکل‌گرا با طرح خود و ارائه داده‌های کمتر در اثرش، امکان مشارکت و تبادل نظر با مخاطب یا مصرف‌کننده معماری خود را مهیا می‌کند. در مقابل معمار فرم‌گرا با ارائه اثری فرمال و تمام‌ و کمال‌گویی جزئیات شکلی، راه را بر گفتگوی دو جانبه میان طراح و مخاطب اثر مسدود و رابطه‌ای یکجانبه از سوی خود به سمت مخاطب برقرار می‌کند.

به دو تصویر زیر نگاه کنیم. ما به عنوان مخاطب، در مورد کدام یک از این دو اثر بیشتر می‌توانیم با شخص معمار به گفتگوی دوجانبه بنشینیم؟

برج تلویزیوین مرکزی چین (CCTV) در پکن، اثر رم کول‌هاوس

برج معروف به خانه ماکس راین‌هارت (کارگردان تئاتر اتریشی) در برلین، اثر پیتر آیزنمن

The Medium is the Message

2006-11-15T13:18:00.000+01:00

مارشال مک‌لوهان، نظریه‌پرداز ارتباطات در رسانه‌های جمعی، میان دوگونه مختلف از رسانه‌ها تمایز قائل می‌شود: «رسانه داغ» و «رسانه سرد».

رسانه داغ، اطلاعات فراوانی را به‌همراه جزئیات، غالباً بصورت یک‌سویه در اختیار مخاطب خود قرار می‌دهد. نوشته، الفبای صوتی، کتاب، عکس و رادیو رسانه‌هایی از این دست هستند.

در مقابل رسانه سرد، فاقد جزئیات اطلاعاتی است و داده‌های مختصری را به‌واسطه گوش یا چشم مخاطب به او منتقل و او را از امکان ترسیم تصویری قطعی و نهایی از موضوع مورد بحث محروم می‌کند. مثال‌های مک‌لوهان در این زمینه عبارتند از: تلفن، تلویزیون، کاریکاتور، خط هیروگلیف.

بدین‌ترتیب هر «رسانه داغی»، مجال مشارکت کمتری را در مقایسه با «رسانه سرد» برای همکاری و تبادل نظر در اختیار بیننده یا شنونده خود قرار می‌دهد. بدون شک یک سخنرانی یا یک کتاب امکان کمتری برای مشارکت در مقایسه با یک سمینار یا یک گفت‌وشنود به مخاطبان خود می‌دهند.

با درنظر گرفتن معماری به عنوان یک مدیوم، بحث داغی و سردی رسانه‌ای در معماری نیز قابل پی‌گیری خواهد بود. کافی‌ست معماری دو سبک مختلف، یا حتی معماری دو معمار مختلف را با هم مقایسه کنیم تا به نتایج هیجان‌انگیزی برسیم. نظری اگر دارید، بنویسید.

Seraji

2006-11-12T16:19:00.000+01:00

فرشید موسوی، آکادمی هنرهای زیبای وین را ترک و ریاست انستیتوی هنر و معماری این دانشگاه را به نسرین سراجی واگذار کرد.

نه فرشید موسوی مقیم وین بود و نه نسرین سراجی در این شهر سکونت دارد ولی جایگاه ویژه این دو زن ایرانی‌الاصل در عرصه حرفه‌ای و آکادمیک، مدیران اتریشی آکادمی هنر را بر آن داشته تا با توجه به وجهه بین‌المللی این دو معمار، از آنها برای ریاست و تدریس در آکادمی دعوت به عمل آورند.

هفته‌ی گذشته نسرین سراجی در شروع فعالیت دوباره خود در آکادمی، سخنرانی‌ای را با تشریح پروژه‌هایش در فرانسه ارائه کرد. حضور در این جلسه فرصت مغتنمی بود تا با کارهای او بیشتر آشنا شوم چرا که اینترنت چیز زیادی از او بازنمی‌گوید. سراجی همچون سلف خود، با زبان آلمانی آشنایی ندارد ولی با قدرت هر چه تمام‌تر به آلمانی‌زبانانِ دانشجو، معماری درس می‌دهد.

2006-11-04T21:47:00.000+01:00

رم کولهاوس در جایی گفته یا نوشته است:

"Where there is nothing everything is possible, where there is architecture nothing (more) is possible"

«هر جا چیزی (معماری) نباشد، هر چیزی ممکن است، و هرجا معماری باشد، چیز دیگری ممکن نیست».

برداشت اول:

معماری با آزادی در تعارض است و هر تصمیم معمارانه اقدامی در جهت محدودسازی آزادی به شمار می‌رود. پایتخت‌های اروپایی به دلیل دارا بودن معماری، عرصه را بر فعالیت‌های آزادانه تنگ کرده‌اند. شهرهای آتن، رم و پاریس به‌واسطه تاریخ و معماری تاریخی‌شان به زندانی برای شهروندان خود مبدل گرده‌اید در حالیکه آتلانتا،‌ بانکوک و لاگوس (نیجریه) بدون معماری، آزدای بیشتری در اخیتار ساکنان خود قرار می‌دهند‌.

برداشت دوم:

کولهاوس رندانه و عامدانه، از تعریف واژه "معماری" سرباز می‌زند. جمله‌ی قصار او بسان جملات سیاستمدارانی می‌ماند که در نطق‌های خود به‌گونه‌ای ناکافی و نابسنده سخن می‌گویند تا مخاطبان مختلف خود را با سلیقه‌های گوناگون راضی نگه دارند. به راستی مقصود کولهاوس از Architecture چیست؟ آیا او رسالت خود و همکارانش را در مقام یک معمار در تولید معماری طبق برداشت اول این نوشته به پرسش می‌گیرد یا سعی در قدرت‌نمایی و ارائه‌ی جایگاهی خداگونه‌ از توانایی معمارانی دارد، که عملاً با آفرینش‌های خود، هر چیزی را تحت‌الشعاع حضور خود قرار داده‌اند؟

راه بر تأویل‌های محتلف گشوده است. نظر شما چیست؟ یادمان باشد که کولهاوس نویسنده چیره‌دستی است و از متن‌هایش نباید به ساده‌گی گذر کرد.

شروع با بلاگر بتا

2006-11-04T16:45:00.000+01:00

هر چه منتظر دعوت‌نامه‌ی گوگل ماندم تا من را به عنوان یکی از مشتریان سابق‌اش در بلاگر، به بلاگر بتا دعوت کند، به نتیجه‌ای نرسیدم. خودم دست به کار شدم و بدون تغییر نشانی، اسباب‌کشی کردم آمدم به بلاگر بتا. حالا کارم خیلی راحت‌تر شده و بهانه‌هایم برای ننوشتن کمتر. خانه‌ی جدید امتیازهای فراوانی دارد. حداقل وابستگی‌ام را به دانستن «زبان نشانه‌گذاری اَبَرمتن» برای نوشتن و تغییر اجزای صفحه کاهش داده است.
همه‌ی این تغییرات و افزوده شدن کامنت‌دانی هالوسکن، با کمک آقای Digizen مهیا شد. از او ممنونم.

پایان ِ نامه‌ی تکلیف؟

2006-09-29T01:19:00.000+02:00

«اگر به ناگهان نباشم همه جا لابد هستم جايی همين دور و برها.» ه. گلشیری
مدتی‌ست که نیستم همه‌جا. چیزی در حد دو ماه. آمده‌ام «اینجا» برای به‌سرانجام رساندن تنها کاری که از هفت‌سالگی بدان اشتغال داشته‌ام. تحصیل. باید پرونده‌ای را که -البته با یکی دوسال ارفاق- نزدیک به بیست‌سال از گشوده شدنش می‌گذشت به ناگهان و در فرصتی محدود مختومه می‌کردم. دادگاهی برای بررسی پرونده‌‌ام در آخرین روز تابستان تشکیل جلسه داد و بعد از نشستی یک‌ساعته و کسب اطمینان از اینکه من در عمل به «تکالیف» کوتاهی نکرده‌ام، پرونده‌ را مختومه اعلام کرد. تحصیلِ تکلیفی‌ام در «اینجا» تمام شد.
حالا مشکلم این شده که وقتی بازگردم «آنجا»، دوباره پرونده مفتوح دیگری را در مقابل خواهم داشت و دوباره همان تکالیف و فراز و نشیب‌های قبلی برای مختومه کردن. عمل به تکالیف بخش جدایی‌ناپذیر از زندگی‌ام شده و ترجیح داده‌ام در برابر زور‌گوئی‌های مستبدانه‌اش سکوت اختیار کنم. فعلاً همین دور و برها هستم.

IRAN

2006-08-05T11:12:00.000+02:00

هربرت بایر در باوهاوس

2006-08-02T12:02:00.000+02:00

مدرسه باوهاوس نقش بسزایی در اعتلای هنرهای کاربردی در آلمان در سال‌های ابتدایی قرن بیستم داشته است. این تأثیر شاید در معماری با نقشی که این مدرسه در توسعه و رواج مدرنیسم بین‌المللی ارائه کرده، چشمگیرتر باشد اما تحولات جزئی‌تری نیز وجود دارند که توسط کارآموزان و استادان این مدرسه صنعتی-هنری بوجود آمده‌اند و کمتر مورد توجه قرار گرفته اند.
هربرت بایر، معمار و هنرمند اتریشی یکی از فارغ‌التحصیلان باوهاوس است که پس از انتقال این مدرسه از وایمار به دساو، به سمت سرپرستی کارگاه "چاپ و تبلیغات" درآمد. او در سال 1926 جایگزینی جدید برای الفبایی که تا آن زمان اساس تاریخی‌اش بر نگارش حروف لاتین بصورت بزرگ استوار بود، طراحی کرد و الفبای کوچک را وارد حیطه طراحی گرافیک کرد. الفبای پیشنهادی بایر موسوم به Universal Alphabet به شرح تصویر زیر بود.

تأثیری که بایر در طراحی پوسترهای مدرسه باوهاوس گذاشت، قابل توجه هستند. پوسترهای پیش از سال 1926 با حروف بزرگ و پوسترهای پس از آن با الفبای جدید بایر طراحی شدند. هربرت بایر در مورد حروف ابداعی‌اش می‌گوید: "حروف نیز باید همانند ماشین‌های مدرن، معماری و سینما، بیانی از زمانه معاصر باشند." تصاویر زیر بخشی از کارهای بایر در دوران مسئولیتش در باوهاوس را نمایش می دهند.

رویکرد بایر به حروف امروزه هم طرفداران فراوانی در میان دانشجویان معماری دارد و بسیاری از دانشجویان علیرغم الزام قواعد درست‌نویسی زبان آلمانی به نگارش حرف اول کلیه اسامی بصورت بزرگ، از حروف کوچک در ارائه طرح‌هایشان استفاده می‌کنند.

منبع: اینجا

طراحی توموگرافیک

2006-07-22T11:21:00.000+02:00

طبق تعریف ویکی‌پدیا، توموگرافی تصویرسازی از طریق ثبت برش‌های مختلف می‌باشد که کاربردهای ویژه‌ای در پزشکی، باستان‌شناسی، زیست‌شناسی، زمین‌شناسی و مهندسی مواد دارد.
در معماری نیز به تازه‌گی با به کار بردن شیوه‌های جدید در طراحی (طراحی توموگرافیک) تلاش می‌شود تا فرآیند یافتن فرم، با ثبت برش‌های مختلف از یک جسم در حال حرکت (مثلاً یک کاغذ در حال سقوط) در فواصل زمانی ثابت، حاصل شود. تصویر زیر برگرفته از فرم به دست آمده از همان کاغذ در حال سقوط است. در طنزی که در سریال سیمپسون‌ها برای معماری گری به کار رفته بود، تنها به آخرین برش زمانی و لحظه فرود آمدن کاغذ بر روی زمین توجه شده بود،‌ در حالیکه در طراحی توموگرافیک کل فرآیند سقوط – از شروع تا پایان – مورد نظر طراح است.

یک مثال ملموس از توموگرافی، سینما یا به عبارت بهتر تصاویر متحرک است که هر ثانیه آن بر مبنای استاندارد از حداقل 24 فریم تشکیل شده است.
طراحی توموگرافیک و توموگرافی در فیلم عنوان موضوعاتی هستند که Richard Fulton در پایان نامه معماری‌اش در دانشگاه فنی وین بدان پرداخته است.

اسکناس لوکوربوزیه

2006-07-04T18:03:00.000+02:00

در پست قبلی به طرح‌های معماری بر روی اسکناس‌های یورو اشاره کرده بودم. به دنبال این مطلب، با طرح معماری دیگری بر روی یک اسکناس، اینبار در واحد پولی کشور سوئیس برخورد کردم که ذکر آن را در اینجا خالی از فایده نمی‌دانم.
سوئیسی‌ها به لوکوربوزیه، معمار بزرگ کشور خود می‌بالند. برای خیلی‌ها که تاکنون لوکوربوزیه را با ملیت فرانسوی می‌شناختند، دیدن تصویر او بر روی اسکناس‌های 10 فرانکی سوئیسی اندکی تعجب‌برانگیز است اما واقعیت این است که او علیرغم تمرکز فعالیت‌هایش در کشور فرانسه، یک سوئیسی به حساب می‌آید و تصویر او و آثارش بر روی اسکناس‌های 10 فرانکی این کشور، به همین خاطر و در ستایش او و تأثیرات غیرقابل انکارش بر معماری مدرن صورت گرفته است. بر روی اسکناس تصویر لوکوربوزیه را می‌بینم با همان عینک قاب مشکی آشنایش و در پشت اسکناس تصویری از نظام مدولاری که او برای طراحی معماری و اجزایش ابداع کرده است. در پس‌زمینه پشت اسکناس تصویری از نمای بنای دادگاه عالی چندیگر در هندوستان که بر مبنای همین تقسیمات مدولار طراحی شده نیز به چشم می‌آید.

لوکوربوزیه معماری است که کوشید تا به زبانی مدرن، نظامی ریاضی و برخاسته از تناسبات انسانی به معماری ببخشد. نظام مدولار ابداعی لوکوربوزیه بر دو مفهوم نسبت طلایی و دنباله اعداد فیبوناچی در ریاضیات استوار است و تشریح آن بصورت خلاصه چنین است:
لوکوربوزیه انسانی با قد 83/1 متر را در نظر گرفت و بر مبنای این ارتفاع استاندارد و قابلیت تقسیم‌بندی پیکر انسانها به فواصل مبتنی بر تناسبات طلایی، چهار نقطه از بدن انسان را به عنوان نقاطی که دارای تناسبات طلایی فیبوناچی در فواصل خود نسبت به یکدیگر هستند را معرفی کرد. چهار نقطه مذکور عبارتند از کف پا، ناف، نوک سر و نوک انگشتان دست در حال بلند کرده و این بدان معناست که بر مبنای این نظام "فاصله بین کف پا تا ناف" با مجموع "فاصله بین نوک انگشتان دست با نوک سر" با "فاصله بین نوک سر تا ناف" برابری می‌کند. (به تصویر پایین که در موره تکنیک وین از مدل واقعی طرح لوکوربوزیه گرفته شده، توجه کنید).

پی‌نوشت: کوربو هنوز زنده است. گزارش تصویری از مراحل ساخت و تکمیل آخرین اثر او در شهر Firminy فرانسه به نام کلیسای St-Pierre را در اینجا دنبال کنید.

تاریخ معماری اسکناسی

2006-06-17T09:36:00.000+02:00

نمایش تاریخ معماری اروپا و سبک‌های هنری وابسته به آن، ایده اصلی در طراحی اسکناس‌های یورو – واحد پولی اروپای متحد – بوده است. دیگر خبری از رهبران سیاسی کشورها و چهره‌های این افراد بر روی اسکناس‌ها نیست و به جای آن هر اسکناس، یک سبک معماری را در قالب دو نمونه‌ی تصویری، که یکی در رو و دیگری در پشت اسکناس چاپ گردیده، معرفی می‌کند. تصویرسازی روی اسکناس دربرگیرنده سردر یا ورودی ساختمان‌ها در یک دوره خاص تاریخی‌ست و تصویرسازی پشت آن، نمونه‌ای از پل‌سازی را در همان دوره، نمایش می‌دهد.

نکته قابل توجه در تصاویر چاپی شده بر روی این اسکناس‌ها، تلاشی است که برای پرهیز از اشاره مستقیم به یک اثر معماری خاص صورت گرفته و در آن تنها به نمایش مؤلفه‌ها و اجزای ساختاری هر سبک – بصورت کلی – بسنده شده است. بنابراین ایتالیایی‌ها - که شکوه رنسانس اروپا را در مرزهای کشور خود تجربه کردنده‌اند - نمی‌توانند افتخار این دوران را به تنهایی به دوش بکشند و این دوره، به عنوان بخشی از تمدن تمامی کشورهایی که امروزه در قالب اتحادیه اروپایی در حال اتحاد با یکدیگر هستند، به رسمیت شناخته می‌شود. (به تصویر اسکناس50 یورویی دقت کنید)

ساختمان هوشمند

2006-06-03T20:40:00.000+02:00

پیشتر از فیلم متروپولیس نوشته بودم و چشم‌اندازی که این فیلم از شهر و اجتماع در سال 2026 ترسیم کرده است. در عرصه ادبیات، رمانی وجود دارد که توسط فیلیپ کر، نویسنده انگلیسی در سال 1995 به رشته تحریر درآمده و در آن با خیال‌پردازی به جنبه‌هایی از ساختمان هوشمند (Intelligent Building) آینده اشاره شده است. عنوان اصلی کتاب به انگلیسی Gridiron است که این عنوان در ترجمه آلمانی‌ به Game Over تغییر یافته است.

در زیر خلاصه داستان نقل می‌شود:

ریچارد ریچاردسون معماری‌ست که به کمک همکارانش، اولین برج ادرای هوشمند دنیا را به سفارش شرکت چینی Yu در لوس‌آنجلس طراحی و اجرا می‌کند. برای نگهداری از این برج، هیچ سرایدار و نگهبانی مورد نیاز نیست و فعالیت‌های مستخدمین و نظافت‌چیان با به کارگیری روبات‌های ویژه، مرتفع شده است. منشی پذیرش شرکت به دلیل ترس از اسارت توسط گروههای تروریستی، با یک هولوگرام در ورودی ساختمان جایگزین شده است. ارتباطات در داخل ساختمان از طریق شبکه اینترانت و در خارج از طریق پست الکترونیک و تلفن مهیا می‌شود و رویای منشی‌ها به واقعیت می‌پیوندد: حذف کامل کاغذ از ارتباطات اداری.

مسئولیت کنترل ساختمان - از آسانسورها تا توالت‌ها - بر عهده یک سوپرکامپیوتر به نام آبراهام است که طبقه چهارم فضای این برج را تماماً به خود اختصاص داده است. آبراهام اولین کامپیوتر هوشمند دنیاست که با ارجاع مستقیم به خود، قادر به بازنویسی الگوریتم‌های جدید منطبق با شرایط مختلف است.

چند روز پیش از تحویل نهایی برج، اولین مرگ مشکوک رخ می‌دهد: متخصص کامپیوتر این موسسه بی‌جان در مقابل نمایشگر کامپیوتر پیدا می‌شود. کارآگاهان از اداره پلیس جنایی لوس‌آنجلس برای انجام تحقیقات دعوت به همکاری می‌شوند اما قادر به پیدا کردن نشانی که بر قتل این فرد صحه بگذارد، نیستند. سرانجام کالبدشکافی مشخص می‌کند که مرگ در اثر حمله صرعی و احتمالاً در اثر تشعشات حاصل از صفحه نمایش کامپیوتر صورت گرفته است.

بعد از دومین مرگ مشکوک که در زیرزمین ساختمان روی می‌دهد، تدریجاً مواردی مشخص می‌شود که معمار برج – ریچارد ریچاردسون –هیچ محاسبه‌ای برای آن در طراحی ساختمان انجام نداده است. سیستم هدایت هوشمند ساختمان، از کنترل افرادی که آن را خلق کرده‌اند خارج ‌شده و با شناسایی این افراد به عنوان دشمن، سعی در نابودی آنها دارد.

پی‌نوشت‌ها:
سایت نویسنده
وبلاگ نویسنده

روز معمار یا روز معماری؟

2006-05-21T10:43:00.000+02:00

رای نامگذاری روزهای خاص در تقویم‌ کشورها، از عبارات مختلف و غیرهمسانی استفاده می‌شود. گاهی این تفاوت‌ عبارات در ظاهر کلمه صورت می‌گیرد و استعمال کلمات مختلف برای نامگذاری، تفاوتی در برداشتِ ما از مناسبت نامگذاری آن روز خاص ایجاد نمی‌کند. مثلاً از دو واژه متفاوت برای نامگذاری اول ماه مه، روز جهانی کارگر، در کشورهای انگلیسی زبان استفاده شده است: May day و Labor Day.

اما همین روز بخصوص در کشورهای آلمانی زبان، گاهاً با دو واژه‌ای‌ یاد می‌شوند که الزاماً از لحاظ معنایی دلالت بر مناسبتی یکسان ندارند. مسلماً Tag der Arbeit (روز کار) با Arbeitertag (روز کارگر) تفاوت عمده‌ای دارند ولی منظور گوینده از بیان هر دوی این عبارات همان اشاره به اول ماه مه است.

×××××

قرار است در ایران سوم اردیبهشت ماه به عنوان روز ملی "معمار" وارد تقویم رسمی کشور شود.

در کشور اتریش، روزهای 9 و 10 ژوئن سال جاری – بصورت غیر رسمی و خارج از مناسبت‌های تقویمی - به عنوان روزهای "معماری" نامگذاری شده است. تفاوتی که در بالا شرح آن رفت، اینجا نیز وجود دارد: روز "معمار" و روز "معماری".

"کشف معماری" شعاری‌ست که در روزهای معماری اتریش، دنبال می‌شود و در این 2 روز درب تمامی بناهای برگزیده، دفاتر و آتلیه‌های معماری طبق برنامه زمان‌بندی خاص و با هدایت تورهای رایگان، برای بازدید عموم گشوده می‌شود. این برنامه در روزهای غیرکاری آخرهفته برگزار می‌شود تا میزان مشارکت چه از جانب معماران و دانشجویان و چه از جانب علاقمندان افزوده گردد. شاید جشنواره معماری واژه گویاتری برای بیان این دو روز باشد چرا که در این روزها معماری همانند یک جشنواره فیلم به معرض نمایش عمومی گذاشته می‌شود.

×××××

- بالاخره روز معمار یا معماری؟
+ به نظرم روز معماری. چون قرار نیست در این روز فقط از عده‌ای قدرانی بشه. مهم اینه که در این روز فاصله بین هنر معماری و دوستداران هنر را کم کنیم و معماری را برای علاقمندانش نمایش بدیم. راستی، فکر کردی چرا شناخت خیلی از هنردوستان یا حتی همین معماران از معماری، تنها به نام بردن از اسم چندتا معمار خلاصه می‌شه؟ مثلاً خیلی‌ها به اسم، پیتر آیزنمن رو می‌شناسن، اما در مورد کارش و معماری‌ش کمترین اطلاعی ندارن؟
- اه حرف جالبی زدی، خود من هم مثل اینکه اینجوری‌ام. باهات موافقم، همون روز معماری باشه، بهتره.

رقص فرد و جینجر

2006-05-06T15:17:00.000+02:00

فرد آستایر Fred Astaire هنرپیشه، خواننده و رقصنده مشهور آمریکایی است. او به علت توانایی و مهارت بی‌‌نظیرش در رقص و اجرای نمایش‌های زنده بر روی صحنه برادوی و در فیلم‌های بلند سینمایی، تأثیر بسزایی در وارد کردن عنصر "رقص" به دنیای فیلم‌های موزیکال هالیوودی ایفا کرده است.

جینجر راجرز Ginger Rogers، هنرپیشه و رقصنده آمریکایی است که به عنوان زوج هنری در فیلم‌های متعددی که در دهه 1930 میلادی ساخته شدند، در کنار فِرِد آستایر ایفای نقش نموده است.

با موفقیتی که این زوج هنری از طریق نمایش "رقص" در بین مخاطبان فیلم‌های موزیکال از آن خود کردند امروزه از اصطلاح "فرد وجینجر" برای توصیف همکاری موفقیت‌آمیز یک زوج در رقص استفاده می‌شود.

موتیو "فرد و جینجر" با بیانی دیگر، در ساخت آثار هنری جدید مورد توجه قرار گرفت:

فدریکو فلینی کارگردان فقید ایتالیایی در سال 1986 فیلمی با عنوان "فرد و جینجر" و با دست‌مایه قرار دادن زندگی واقعی این زوج ساخت.

فرانک گری معمار، ساختمان معروف به Dancing House را به سال 1995 در شهر پراگ طراحی کرد که در آن فرد و جینجر بر روی نمای خارجی ساختمان مشغول به رقص با یکدیگر دیده می‌شوند.

فرانک گری در مجموعه تلویزیونی سیمپسون‌ها

2006-04-30T12:57:00.000+02:00

فرانک گری به عنوان شخصیت کارتونی مهمان، در یکی از قسمت‌های مجموعه تلویزیونی سیمپسون‌ها با صدای اصلی خود، در مقام معماری که از او برای طراحی سالن کنسرت سپرینگ‌فیلد دعوت به همکاری می‌شود، ایفای نقش نموده است. با توجه به محتوا و مخاطبان این مجموعه پرطرفدار تلویزیونی در سرتاسر دنیا، باید فرانک گری را شناخته‌شده‌ترین معمار در عرصه فرهنگ عمومی دنیا دانست. طنزی که این برنامه از آن برای توصیف معماری فرانک گری استفاده می‌کند، شاید به نوعی تفسیری باشد از نگاه عموم مردم به جریان معماری معاصر که در نهایت معماری را به زندانی برای شهروندان مبدل می‌کند. از کنار این طنز نباید به آسانی گذر کرد. در زیر خلاصه داستان به همراه تصاویر متناسب با آن ارائه می‌شود:

فصل 16، اپیزود شماره 14
عنوان اصلی اپیزود: "The Seven-Beer Snitch"

فرانک گری برای کنترل صندوق پستی از خانه‌ دکانستراکتیویستی مشهورش در سانتامونیکا خارج می‌شود.

در میان نامه‌ها، نامه‌ای از کمیته فرهنگی سپرینگ‌فیلد توجه او را به خود جلب می‌کند. با توجه به طرح تالار موسیقی والت دیسنی در لوس‌آنجلس، از او برای طراحی سالن کنسرت سپرینگ‌فیلد دعوت به همکاری شده است. گری از این پیشنهاد کاری چندان راضی به نظر نمی‌رسد، و به عنوان امتناع، نامه را مچاله کرده و آن را به گوشه‌ای پرتاب می‌کند.

جرقه لازم برای شروع کار در ذهن گری زده می‌شود. او از فرم کاغذ مچاله‌شده بر روی زمین، ایده اولیه طراحی پروژه را می‌یابد. "Frank Gehry, you've done it again!"

گری ماکتی از طرح خود را در شورای شهر سپرینگ‌فیلد ارائه می‌کند.

طرح جسورانه ارائه شده مورد توجه حاضران جلسه قرار می‌گیرد و همه برای احداث این پروژه به آن رأی مثبت می‌دهند.

عملیات ساختمان‌سازی شروع می‌شود و برخلاف انتظار چنین به نظر می‌آید که اسکلت ساختمان، از الگوی ساختمانی مرسوم با خطوط عمود بر هم پیروی می‌کند.

با ضربات محکم 2 جرثقیل، اسکلت از فرم قبلی خود خارج و به طرح مورد نظر گری نزدیک می‌شود.

و در نهایت فرم مورد نظر گری حاصل می‌شود.

و آقای معمار آن را تأیید می‌کند.

بعد از تکمیل ساخت، به دلیل خطوط نرم و منحنی‌های به کار رفته در طراحی، گری با جارو بچه‌هایی را که در حال اسکیت‌سواری بر روی سطوح این ساختمان هستند را از محل دور می‌کند.

روز افتتاحییه سالن کنسرت، با اجرای سمفونی پنجم بتهوون فرا می‌رسد.

طراحی داخلی سالن، یادآور فضای داخلی تالار موسیقی والت دیسنی در لوس‌آنجلس است. در شب افتتاحیه، افتضاح بزرگی به بار می‌آید، چرا که مردم سپرینگ‌فیلد - که رابطه چندان خوبی با موسیقی کلاسیک ندارند – تنها پس از شنیدن 4 نت از سمفونی پنجم بتهوون سالن را به نشانه اعتراض ترک می‌کنند.

شورای شهر، سالن موسیقی را به شخصی به نام آقای Burn می‌فروشد و او هم پس از انجام تغییرات لازم، آن را به زندان محلی تبدیل می‌کند.

و در نهایت تکمیل ساختمان زندان.
منبع تصاویر: وبلاگ David Teoh

لوگوی محبوب 3

2006-04-20T20:17:00.000+02:00

معماری: هنرِ زیبا / ناهنر کاربردی

2006-04-09T17:03:00.000+02:00

مروری بر اندیشه‌های آدولف لوس درباره نسبت هنر و معماری

<<آیا چنین است که معماری یک خانه ارتباطی با هنر ندارد و معماری در زمره یکی از هنرها دسته‌بندی نمی‌شود؟ آری، چنین است. تنها بخش کوچکی از معماری به هنر تعلق دارد: بناهای آرامگاهی و بناهای یادمانی. هر بنای دیگری که در خدمتِ تحقق یک عملکرد باشد، از قلمرو هنر خارج می‌گردد.[1]>>

آدولف لوس، منتقد جدی کاربردی نمودن هنرهاست. از منظر او هنری به نام هنرِ کاربردی[2] وجود ندارد و هنرهای تجسمی همچون معماری، نقاشی، مجسمه‌سازی، گرافیک و سفال‌گری نیز، تا زمانی در قلمرو هنر جای می‌گیرند، که در مقام رفع نیازِ مادی مصرف‌کنندگان بر نیامده‌ باشند. بنابراین هنگامی که معماری برای رفعِ نیاز سرپناه عده‌ای مصرف‌‌کننده ساخته می‌شود، باید حساب آن را از هنر زیبا[3] جدا کرد.

<<برخلاف یک اثر هنری، که بایدی برای جلب نظر همگان ندارد، معماری یک خانه باید به به مذاق همه خوش آید. اثر هنری پدیده‌ای شخصی و متعلق به خود هنرمند است ولی خانه نه. اثر هنری بدون احساس نیازی به آن، پا به عرصه هستی می‌گذارد در حالیکه خانه، حاجت عده‌ای را مرتفع می‌سازد. اثر هنری به هیچکس پاسخگو نیست. خانه به همه. اثر هنری می‌خواهد خراشی بر پیکره‌ی رفاه و آسوده‌گی انسانها بیندازد ولی خانه باید در جهت تأمین این رفاه و آسوده‌گی خدمت کند. اثر هنری جسور و انقلابی است ولی خانه محافظه‌کار و کم جرأت. اثر هنری راههای جدید پیش پای آدمیان قرار می‌دهد و به آینده نظر دارد. خانه به اکنون فکر می‌کند.[4]>>

به غیر از بحث فوق، لوس در مقاله‌ی بحث‌برانگیز مشهور دیگرش ، تحت عنوان "تزئین و جنایت[5]"، بر حذف تزئینات و محوریت عملکرد در ساختمانها تأکید می‌کند. ساختمانهایی که به تعبیر او بدلیل دارا بودن کاربرد خاص، بعدِ وابسته به هنر خود را از دست داده‌اند و بنابراین افزودن تزئینات در آنها، معادل هدر دادن وقت، انرژی و همردیف جنایت خواهد بود. از نقطه نظر لوس، انسان مدرن تنها می‌تواند از طریق اتکا به هنرهای زیبا، هنر واقعی را متجلی کند و تلاش برای پیاده‌کردن تزئینات بر روی شی‌ءای مصرفی مانند یک ساختمان کاری مفرط و بدون توجیه عقلانی خواهد بود:

<<به راستی که رخدادهای مترقی در دنیای امروز هیچ ارتباطی با هنر ندارند. عمرِ دنیای غیرمتمدن که در آن آثار هنری و اشیاء مصرفی با یکدیگر آمیخته بودند، دیگر بسر آمده است.[6]>>

تفکرات لوس در خانه‌ای که در میدان میشائیلر پلاتز وین به نام Looshaus طراحی کرده، به خوبی نمایان است. ساده‌گی و بی‌آرایشی نمای خارجی این ساختمان به حدی‌است که شهروندان وینی آنرا "خانه بدون ابرو[7]" می‌نامند چرا که تزئینات گچ‌بری بالای پنجره‌ها، همگی جای خود را به ردیف منظم گلدان‌ها در پائین داده است. لوس با این اثر، خودش را بر مبنای نظریه‌اش به عنوان یک معمار – و نه یک هنرمند – معرفی می‌کند.

Looshaus و تمبر یادبود دولت اتریش، به مناسبت یکصد و بیست و پنجمین سال تولد آدولف لوس.

[1]"So hätte also das Haus nichts mit Kunst zu tun und wäre die Architektur nicht unter die Künste einzureihen? Es ist so. Nur ein ganz kleiner Teil der Architektur gehört der Kunst an: Das Grabmal und das Denkmal. Alles andere, was einem Zweck dient, ist aus dem reiche der Kunst auszuschließen." - 1910 in dem Essay: Architektur
[2] Angewandte Kunst, Applied Arts.
[3] Bildende Künste, Fine Arts.
[4]"Das Haus hat allen zu gefallen. Zum Unterschiede zum Kunstwerk, das niemandem zu gefallen hat. Das Kunstwerk ist eine Privatangelegenheit des Künstlers. Das Haus ist es nicht. Das Kunstwerk wird in die Welt gesetzt, ohne dass ein Bedürfnis dafür vorhanden wäre. Das Haus deckt ein Bedürfnis. Das Kunstwerk ist niemandem verantwortlich. Das Haus einem jedem. Das Kunstwerk will die Menschen aus ihrer Bequemlichkeit reißen. Das Haus hat der Bequemlichkeit zu dienen. Das Kunstwerk ist revolutionär, das Haus konservativ. Das Kunstwerk weist der Menschheit neue Wege und denkt an die Zukunft. Das Haus denkt an die Gegenwart." - 1910 in dem Essay: Architektur
[5] Ornament und Verbrechen (1908)
[6] Gewiss die kultivierten Erzeignisse unserer Zeit haben mit Kunst keinen Zusammenhang. Die barbarischen Zeiten, in denen Kunstwerke mit Gebrauchsgegenständen verquickt wurden, sind endgültig vorbei"
[7] Haus ohne Augenbrauen

دسترسی برای همه

2006-03-30T01:04:00.000+02:00

پاریس – شهر فرهنگ و مد – به موزه‌ها و نمایشگاههای بیشماری که در خود جای داده، مباهات می‌کند. افزودن موزه‌ای دیگر به گنجینه فعلی موجود دراین شهر شاید کار بیهوده‌ای به نظر برسد، اما در حقیقت انجام چنین کاری، امری بیهوده نیست! حداقل بیهوده‌گی این کار برای خیلی از افرادی که به دلیل معلولیت جسمی امکان دسترسی و بازدید از این گنجینه‌ها را ندارد، مصداق ندارد.

دنباله مطلب را اینجا بخوانید.

معماری، از ذهنیت تا عینیت

2006-03-27T02:32:00.000+02:00

معماری مدیوم کم سرعت و کندی است. از زمان طراحی تا مرحله واقعیت‌بخشیدن به طرح، مدت زمان زیادی صرف اجرا و ساخت پروژه می‌شود. اما باید توجه داشته باشیم که در این بازه‌ی زمانی طولانی‌مدتِ اجرائی، تئوری پردازان هنری و تینک تانکهای (Think Tank) بزرگ معماری بیکار نمی‌نشینند و نظریات جدیدتری را بر مبنای ایده‌های تازه‌تر پی‌ریزی می‌کنند. نتیجه این تاخیر گریزناپذیر، در این جمله ساده خلاصه می‌شود: معماری ساخته شده، همواره یک یا چند گام از معماری‌ای که بر مبنای ایده‌های تازه، بر روی کاغذ طراحی شده، عقب‌تر است. مثالی ملموس از این گزاره را در شهر وین سراغ دارم: پروژه مسکونی خانم زاها حدید که در بستر کانالِ دانوب ساخته شده است.

اگرچه که پروژه بالا در سال 1995 و به زمان طراحی‌اش (تصویر بالا)، از طرحی تازه و باجسارت بر روی کاغذ برخوردار بود ولی به مرور زمان و پس از اتمام ساخت این خانه‌های مسکونی در سال 2005، حرف تازه‌ای در این پروژه برای ارائه وجود نداشت و سایر پروژه‌هایی که حدید در نقاط دیگر جهان، آنها را طراحی کرده بود، بر کار اجرا شده‌اش در وین برتری داشتند. بعلاوه بسیاری از خواسته‌های طرح نیز در مرحله اجرا نادیده گرفته شدند: نمای فلزی ساختمان توسط یک لایه رنگ ساده‌ی سفید رنگ جایگزین شد و آپارتمانهای مجللی که قرار بود برای شهروندان ساخته شوند جای خود را به مهمانسرایی کوچک دادند.

بر همین اساس، علیرغم اینکه پروژه فوق‌الذکر از منظر شهرداری و بسیاری از شهروندان وینی، کار جدیدی در عرصه ساخت و ساز شهر به شمار می‌رود و تبلیغات فراوانی هم در عرصه عمومی برای آن صورت گرفته، اما به یقین نمی‌توان جایگاه ویژه‌ای برای این اثر، در معماری در حال تغییر جهانی در نظر گرفت. البته در اتریش یا سایر پایتختهای اروپایی، به دلیل کمبود آثاری از این دست، این‌گونه ساختمانها می‌توانند تا مدتها مورد استناد قرار گیرن

عید شما مبارک

2006-03-20T00:43:00.000+01:00

امسال پس از پارسال، دومین نوروزی خواهد بود که آنرا به دور از پدر، مادر و برادرم – بدور از ایران – جشن خواهم گرفت. تبریک نوروزی امسالم را با ارسال تصویر زیر برای همه ی آنانی که ای-میلی از آنها در دسترس داشتم، انجام دادم. ممنون از حسام.

سال نو بر همه انسانهایی که نوروز را جشن می گیرند مبارک.

این هم یک لینک نوروزی.

لوگوی محبوب 2

2006-03-17T09:24:00.000+01:00

منبع: دی پرسه

به مناسبت هشتم مارس، روز جهانی زن

2006-03-09T01:07:00.000+01:00

مطلبی، امروز در دانشگاه توجهم را به خود جلب کرد:
دانشگاه فنی وین، از تعداد زیادی سالن سخنرانی (Hörsaal) بزرگ و کوچک تشکیل شده است که از میان این تعداد، 22 سالن، به افتخار خدمات علمی دانشمندان و محققان کشور اتریش، به نام برخی از فرهیختگان برجسته این کشور نامگذاری شده است. جالب توجه این نکته است که از میان این 22 سالن و 22 دانشمندی که نامشان در سردر سالنها ثبت شده، فقط اسم یک زن به عنوان دانشمند زن به چشم می آید و این مسئله جالب تر خواهد شد وقتی بدانیم که این خانم دانشمند، نخستین معمارِ زن، در تاریخ معماری کشور اتریش می باشد.

ماندگاری نام خانم Margarete Schütte-Lihotzky بیشتر به خاطر تلاش و مبارزات پیگیری است که او برای برخورداری از تحصیل و حقوق مساوی با مردان در جامعه مردسالار آن دوران داشته. دورانی که همزمان با روزهای تلخی است که آتش جنگ جهانی اول در اروپا شعله ور بوده و تبعیض جنسیتی در آن به حدی بوده که تصور طراحی و ساخت یک خانه توسط یک معمار زن تقریباً امر ناممکنی به نظر می رسیده است. ورود مارگریت 19 ساله به دانشگاه، تنها پس از دریافت توصیه نامه ای از گوستاو کلیمت، نقاش مشهور میسر گردیده و او توانسته با دریافت این توصیه نامه در سال 1918 به عنوان نخستین زن در دانشگاه کاربردی وین به تحصیل معماری بپردازد.

اما فعالیتهای مارگریت در کار حرفه ایش نیز قابل توجه است. آلمان بعد از جنگ جهانی اول به شدت درگیر مشکل کمبود مسکن بود و مارگریت - که پس از اتمام تحصیل از وین به فرانکفورت مهاجرت کرده بود – نقشی مهمی در طراحی آپارتمانهای مسکونی در مقیاس بزرگ برای کارگران و اقشار کم درآمد صدمه دیده از جنگ داشت. در طراحی این آپارتمانها بود که آشپرخانه ها با تعریف امروزی ما از آنها متولد شدند و طرح "آشپزخانه فرانکفورتی" به نام مارگریت ثبت شد. "آشپزخانه فرانکفورتی" برش مهمی از تغییر در طراحی داخلی خانه ها را نشان می دهد، که طی آن الگوی جدید ساخت آشپزخانه توکار، به دنیای معماری مدرن معرفی گردید. الگویی که بعدها و حتی امروز به عنوان الگوی پذیرفته شده آشپزخانه، در خانه های مسکونی شهری از آنها استفاده می شود.

اما دنباله مشاهدات امروز: یک گروه طرفدار حقوق زنان ، اطلاعیه هایی را بر روی بوردهای مختلف در دانشگاه نصب کرده بود، و از این طریق ضمن انتقاد از بی عدالتی در استفاده نابرابر از نام نخبگان علمی زن و مرد درنامگذاری سالنهای سخنرانی، خواستار تغییرنام بعضی از سالن ها و استفاده برابر از نام زنان و مردان نخبه در نامگذاریهای جدید شده بود. شیوه جدید در دفاع از حقوق زنان!

گزارش آرونا

2006-03-08T08:54:00.000+01:00

اخیراً مطلبی از من در سایت آرونا منتشر شده، که می توانید آن را در اینجا بخوانید. انتشار این مطلب، با راهنمایی و همکاری خانم الهام علوی زاده در ایران میسر شد که لازم می دانم از ایشان بخاطر ایجاد زمینه آشنایی و فرصتی که برای همکاری فراهم کردند، تشکر کنم.

پایگاه اطلاع رسانی معماری و شهرسازی ایران (آرونا) چند ماهی است که با همکاری گروهی متشکل از 50 معمار و دانشجوی معماری راه اندازی شده است و مطالب آن، اگر نه هر روز ولی تقریباً با سرعت قابل قبولی به روز رسانده می شود.

لوگوی محبوب

2006-03-04T01:31:00.000+01:00

تصاویر زیر، گویای کاربردهای عملی لوگوی بارکد (موضوع پست قبلی)، دراماکن عمومی شهری است.

ایده بارکد در طراحی لوگوی اتحادیه اروپا

2006-02-25T18:17:00.000+01:00

اتریش از ابتدای سال 2006 ریاست دوره ای اتحادیه اروپا به مدت 6 ماه بر عهده گرفته است و جالب است بدانید که در دوره مسئولیت این کشور، برای اولین بار از لوگوی طراحی شده "رِم کولهاس" و دفتر معماری "OMA" بطور رسمی در تبلیغات عمومی شهر و موسسات سیاسی استفاده شده است.

ایده اولیه این طرح، بر مبنای ایجاد یک زبان بصری خاص بین کشورهای عضو، در سال 2001 توسط کولهاوس ارائه شد و او سعی کرد با استفاده از ایده بارکدها تنوع رنگ و گوناگونی موجود در اروپای متحد را به کمک رنگهای اصلی پرچم هر کشور به تصویر بکشد. شاید تاکنون اروپا با رنگِ غالبِ سبز در جهان شناخته شده بود (به عنوان مثال به رنگ سبز به عنوان نماد قاره اروپا در لوگوی بازیهای المپیک اشاره می کنم) ولی در طرح کولهاوس هلندی با مجموعه ای از رنگها مواجهیم که بیشتر به نشاط و گرایش شهروندان اروپایی به زندگی اشاره دارد. ویژگی مثبت طرح، قابلیت گسترش آن است به نحوی که با افزایش کشورهای عضو اتحادیه اروپا، پرچم کشورهای جدید به راحتی قابلیت افروده شدن در بارکد فعلی را دارند. فعلاً پرچم 25 کشور در طرح گنجانده شده است.

ترجمه یک کتاب

2006-02-21T12:20:00.000+01:00

یک خبر خوب: چند روزی است که آلمانی زبانها هم از لذت خواندن بهترین رمان ایرانی سال 1380 بهره مند شده اند. ترجمه آلمانی اولین رمان بلند خانم زویا پیرزاد "چراغها را من خاموش مي‌كنم" تازگیها وحتی پیش از انتشار ترجمه انگلیسی اش، به بازار کتاب آمده و برای من که پیشترها نسخه فارسی این کتاب را - به واسطه هدیه ارزشمندی که از دوستی دریافت کرده بودم - خوانده ام، فرصت مناسبی پیش آمده تا با مطالعه دوباره نسخه ترجمه شده، هم دوباره سری به دنیای ذهنی "کلاریس" و خانواده اش بزنم و هم زبان جدیدی را که در حال یادگیری آن هستم، از طریق این دوباره خوانی بهبود ببخشم.

در طرح روی جلدِ نسخه فارسی کتاب، به موقعیت مکانی داستان که شهر آبادان در دهه 40 شمسی است توجه شده و در تصویر روی جلد نسخه آلمانی به شخصیت اصلی – کلاریس – که داستان از زبان او روایت می شود، تاکید شده است

مطللعات جنسیتی در معماری 1

2006-02-17T17:29:00.000+01:00

متن زیر برگردان فارسی بخشی از کتابی است به نام Raum, Macht, Differenz که خانم Dörte Kuhlmann در سال 2003 تالیف نموده است.

زنان در تاریخ هنر و معماری

در سال 1991، جایزه معماری پریتزکر به رابرت ونتوری[1] اعطا شد و او با واژه های زیر از دریافت این جایزه – بتنهایی - انتقاد کرد:

It 's a bit of disappointment that the Prize didn't go to me and Denise Scott Brown, because we are married not only as individuals, but as designers and architects.

در حقیقت ونتوری و اِسکات براون[2]، که برای نخستین بار در دهه 60 میلادی با یکدیگر آشنا شده بودند، اکثر طرحهای مهمی را که ونتوری در نهایت بدلیل طراحی آنها، موفق به دریافت جایزه شده بود را مشترکاً و با همکاری یکدیگر انجام داده بودند. دنیس اِسکات براون بطور رسمی از سالهای دهه هفتاد میلادی به عنوان همکار کلیه پروژه ها در کنار ونتوری شناخته می شود. البته این اولین بار نیست که چنین اتفاق نامعمولی در تاریخ معماری روی می دهد و در آن نقش معماران زن، کاملاً نادیده گرفته می شود. کارن کینگزلی[3] به طعنه در این باره می نویسد که در کتاب تاریخ معماری کنت فرامپتون[4] بنام "معماری مدرن: یک تاریخ انتقادی[5]" نیز که اسامی تعداد ی از معماران برجسته مرد و زن را در بر دارد، تنها به نام 4 هنرمند یا معمار زن اشاره شده است: گرترود یکیل[6]، شارلوت پریاند[7]، مارگاریت مک دونالد مکینتاش[8] و لیلی رایش[9]. در مقایسه با تعداد معماران زنی که در آن دوره زمانی به کار اشتغال داشتند، تعداد افرادی که در کتاب فرامپتون بدانها پرداخته شده، از نظر آماری فوق العاده پایین و ناچیز می باشد. البته این انتقاد به کتاب فرامپتون شاید کاملاً توجیه پذیر نباشد چرا که او در متن کتابش از معماران زن فراوانی نیز همانند آیلین گری، دوریس توس، آینو آلتو و همینطور دنیس اِسکات براون – بصورت گذرا – نام می برد که البته نام بعضی از آنها در نمایه کتاب از قلم افتاده است.
حتی در برخی کتب و منابع نوشتاری نیز که مشترکاً توسط نویسندگان مرد و زن نگارش یافته، می توان نشانه هایی از نادیده گرفتن نقش خانمها را در نگارش کتاب مشاهده کرد. دنیس اِسکات براون اینجا هم بی عدالتی را در کتاب خود به نام "از لاس وگاس بیاموزیم[10]" - که امروزه به عنوان یک متن کلاسیک در معماری اعتبار دارد - بار دیگر تجربه کرده است. علیرغم اینکه این کتاب، مشترکاً توسط او و همسرش (ونتوری) و همینطور استیو ایزنور[11] به رشته تحریر در آمده است، ولی همواره فقط از ونتوری به عنوان نویسنده این کتاب نام برده می شود. اِسکات براون در این باره معتقد است:

As a wife, I am very happy to see my husband honored, but as a collaborator I feel very unhappy to see my work attributed to Bob… We have developed a body of theory together that owes a great deal to both of us. It is difficult to unseam it.

برای آشنایی با سابقه حرفه ای دنیس اِسکات براون اینجا را بخوانید.

[1] Robert Venturi
[2] Denise Scott Brown
[3] Karen Kingsley
[4] Kenneth Frampton
[5] Modern Architecture: A Critical History
[6] Gertrude Jekyll
[7] Charlotte Perriand
[8] Margaret MacDonald Macintosh
[9] Lilly Reich
[10] Learning from Las Vegas
[11] Steve Izenour

طرح ِ نوشته های آتی

2006-02-13T11:27:00.000+01:00

هر چند که در مورد خط مشی و محتوای مطالبی که قرار است در این وبلاگ منتشر کنم، محدودیتی برای خود قائل نشده ام ولی - فعلاً - تصمیم بر آن دارم تا حد امکان از پرداختن به مسائل روز و مطالبی که تنها در یک دوره زمانی محدود "خواندنی" تلقی می شود، پرهیز کنم و به جای آن بیشتر به طرح مباحث تئوریک در محدوده کلی هنرها و بویژه معماری بپردازم. این تصمیم به معنی عدم پیگیری تحولات و اخبار روزمره نیست، بلکه بیشتر از زودگذر بودن این نوع تحولات ناشی می شود و برای کسی که قصد به روز رسانی مداوم محتوایات وبلاگش را ندارد، پرداختن به مسائل "داغ" و "تازه" می تواند کار بیهوده ای باشد و چه بسیارند رسانه هایی متعددی که بصورت حرفه ای در طول شبانه روز به این کار اشتغال دارند. شاید یکی از ویژگیهای مجلات فرهنگی، هنری، سینمایی یا یک مجله تخصصی معماری این باشد که محتوای این نشریات علیرغم اینکه در گذر زمان، دیگر "تاره" محسوب نمی شوند ولی خصوصیت "خواندنی" بودن را برای همیشه حفظ می کنند و خواننده می تواند از تک تک شماره ها و نسخه های چاپ شده آنها مجموعه ی ارزشمند جمع آوری کند و در آینده نیز بر حسب نیاز خود به "آرشیو" مطالب جمع آوری شده رجوع کند. هدف من هم تا حدودی رسیدن به این نقطه است که آرشیو "طرح نوشته" بایگانی مطالبی باشد که همیشه "خواندنی" هستند و از تلنبار شدن این طرح نوشته ها، ذره ذره کلیتی بوجود بیاید که در آینده هیچ یک از اجزایش به دلیل موضوعیت نداشتن، نادیده گرفته نشوند. البته این تنها هدفی است که من قصدِ دنبال کردن آن را دارم و می دانم این نگرش با تعریف رایجی که از وبلاگ نویسی وجود دارد، سازگاری ندارد!

متروپولیس

2006-02-04T02:30:00.000+01:00

متروپولیس یک شهر بزرگ صنعتی است که به دو قسمت زیرزمینی و روی زمینی تقسیم شده است. زیرزمینیها، کارگران و مردم فقیرِ بدور از نور خورشید هستند که در شرایط مشقت بار، در اعماق زمین مشغول به زندگی هستند. این کارگران، ساعتهای بدون وقفه، برای تامین انرژی مورد نیاز شهر، در پای ماشینهای غول آسا مشغول به کارند و در مقابل، روی زمینیها غرق در تجملات بی پایان و رفاه مطلق زندگی می کنند و از تلاش و کوششی که در لایه زیرزمینی شهرتوسط کارگران، برای بقای فیزیکی و چرخاندن چرخهای شهر صورت می گیرد، تقریباً بی اطلاع هستند.

این ساختاری است از شهر آینده، که فریتز لانگ، فیلمساز مشهور اتریشی-آمریکایی، در فیلم خود به سال 1926 به تصویر کشیده است و قرار است چشم اندازی از شهر و طبقه بندی اجتماعی حاکم برآن، در سال 2026 ترسیم کند. این فیلم به نوعی، اولین فیلم علمی و تخیلی تاریخ سینما نیز محسوب می شود، و تلاشی که در آن برای فضاسازی شهر مکانیکی و نمایش چگونگی سلطه صنعت در زندگی روزمره طبقه پایین جامعه، و استفاده از جلوه های ویژه تصویری صورت گرفته، به زمان خود و در زمان حیات سینمای صامت، پدیده ای پیشرو و قابل ستایش بوده است. قصدم در این نوشته، پیگیری فیلم و یا خط داستانی روایت شده در آن نیست، بلکه می خواهم ببینم شهر خیالی لانگ، تا چه حد با واقعیتهای امروزی شهرهای ما در سال 2006 و در زمانی که هنوز بیست سال با افق ترسیم شده لانگ فاصله داریم، انطباق دارد؟

یک) بلندمرتبه سازی و زندگی در برجهایی سر به آسمان کشیده را باید از ویژگیهای غیر قابل انکار شهرهای آینده دانست. جایی که فضا برای زندگی در یک سطح تمام می شود و بشر برای حلِ مشکلِ کمبودِ فضا به زندگی در سطوح محتلف روی می آورد. در چند دهه قبل، شهرهای بزرگ آمریکای شمالی و امروزه شهرهای پرتراکم آسیای جنوب شرقی در چنین موقعیتی قرار گرفته اند و رقابت شدیدی که بین این شهرها برای تصاحب عنوانِ مرتفع ترین آسمانخراش دنیا در گرفته است، از همین گرایش فزاینده حکایت می کند. شهر تایپه که امروز محل قرارگیری بلندترین برج دنیاست، بزودی و پس از احداث برج آزادی در منهتن، جای خود را به نیویورک خواهد داد. نیویورک در سال 2009 این عنوان را به دبی واگذار می کند، و دبی نیز به ... و الی آخر. بنابراین لانگ در تصورات خود ازسازه ها و آسمانخراشهای غول آسای آینده، تصویری نسبتاً قابل باور ارائه داده که به نظرم ریشه این مسئله را باید در رویایی که همواره بشر از دوران باستان تاکنون برای بلند و بلندتر ساختن در سر داشته توجیه کرد. برج بابل و بناهای زیگوراتی شکل مثل معبد چغازنبیل در ایران که به آسمان نظر داشتند، نمونه ای از تلاشهای بشر در طول تاریخ برای فتح آسمانها از طریق معماری هستند. این بدان معناست که علاوه بر مقتضیات ناشی از کمبود سطح، باید به این بلندپروازیهای بشر برای پیشرفتهایی از این دست نیز توجه داشت.

دو) شبکه حمل و نقل عمومی متروپولیس، مجموعه ایست از خیابانهای عریض، باز هم در سطوح مختلف، با پل ها و ارتباطات افقی غیر همسطح و تراکم فراوانی از خودروهای در حال حرکت. نکته هیجان انگیزتر وجود یک مسیر هوایی برای حمل و نقل خطوط هوایی در آسمان شهر است. این هواپیما در ارتفاعی مشابه ارتفاع برجهای شهر در حال حرکت هستند، و گاهی حتی در ارتفاعی پایین تر به خودروها و پلهای معلق شهر، نزدیک می شوند. با دیدن صحنه های مربوط به پرواز کنترل نشده هواپیماها، تماشاگر امروزی این فیلم لبخندی بر لبانش نقش می بندد چرا که باور این مسئله برایش با توجه به وضعیت امروزی شهرهای ما، غیرممکن به نظر می رسد. اگر فیلم در این زمینه خیلی جلوتر از زمان خود حرکت کرده، در مقابل در نمایش ماشینها و هواپیماهای در حال حرکت، از طرحهای روز مربوط به زمان ساخت فیلم استفاده کرده و هیچ پیش بینی ای از نحوه تکامل و پیشرفت تکنولوژی ساخت خودرو و هواپیما در آینده ارائه نداده است. این مسئله در مورد معماری ساختمانهای متروپولیس که در بند بعدی قصد توضیح دادن آنرا دارم نیز صادق است. بعلاوه، هیچ عابر پیاده ای در حال حرکت در خیابانهای متروپولیس نمایش داده نمی شود. احتمالاً بزرگی شهر و نبود کوچکترین فرصتی برای فراغت، امکان انجام چنین کاری را از شهروندان مرفه لایه بالایی شهر دریغ کرده، ولی کارگران مشغول به کار در لایه زیرزمینی، وسیله ای چز پاهای خود و آسانسورهای عمومی بزرگ برای حرکت در کارگاههای زیرزمینی شهر ندارند.

سه) معماری برجهای متروپولیس، با ساختار فلزی و شیشه ایش، بیشتر یادآور جنبش مدرن در معماری است که سنگ بنای آن همان سالها و با افتتاح مدرسه باوهاس در آلمان به سال 1922 گذاشته شد. پیش بینی این مسئله در آن روزها که معماری در آینده به چه سمت وسویی خواهد رفت، کار ساده ای نبوده و شاید گرایش و اقبال عمومی که در آن سالها با معماری مدرن همراه بود، طراحان صحنه این فیلم را بدان سو هدایت کرده باشد که برای طرح معماری برجهای متروپولیس در سال 2026 از همان الگوهای مدرن در حال رواج آن روزها استفاده کنند. اما علیرغم گسترش و همه گیری معماری مدرن، زمان چندان با آن همراهی نکرد و یکنواختی و ماشینی شدن این معماری، راه را برای ورود تئوریهای جدیدتر باز کرد. مسلماً ساختارگرایی و سنگینی طرحهای به کار رفته در برجهای متروپولیس با گرایشهای جدیدی که امروز در طراحی برجها بوجود آمده و نمونه هایی از آن در طرحهای پیشنهادی برای جایگزینی برجهای مرکز تجارت جهانی در نیویورک قابل بررسی است، فاصله فراوان دارد.

چهار) آدمها و تقسیم بندی آنها به دو گروه اجتماعی مرفه و فقیر باحداکثر اختلاف طبقاتی ممکن، امری است که در جامعه امروزی با چنین شدتی مصداق ندارد و اگر چه که شکاف بین ثروتمدان و قشر فقیر جامعه روز به روز در حال افرایش است ولی دیگر حصار مرگبار دور اجتماع فقیر و سلب حق حضور آنها در اجتماعات عمومی در کنار متمولین نیز وجود ندارد و این مسئله بیشتر سیستم برده داری در دوران فراعنه مصر باستان را به ذهن متبادر می کند، و برای فیلمی که قرار است از آینده بگوید، تازگی چندانی ندارد.

پنج) در این فیلم، ماشین و فرآیندهای مکانیکی ناشی از آن، حرف اول و آخر را میزند. حرکت یک چرخ دنده در اولویت اول و ادامه حیات سیستم بر ادامه حیات انسانها مقدم است.

تحقق شهری که در فیلم متروپولیس نمایش داده شده تا سال 2026، مسلماً با سرعت تحولاتی که امروزه شاهد آنها هستیم، بعید و دور از ذهن است. ابن فیلم همانطور که بالاتر نوشتم در ژانر عملی-تخیلی ساخته شده والزامی برای واقعیت یافتن جنبه های تخیلی به کار رفته در آن وجود ندارد. اما با بررسی جنبه های علمی شاید به نکته هایی بتوان رسید که آموزنده باشد.

مهرداد یزدانی

2006-01-28T09:41:00.000+01:00

در حین مرور طرحهای رسمی و غیر رسمی پیشنهادی برای شرکت در مسابقه طراحی برجهای جدید مرکز تجارت جهانی در نیویورک، تصادفاً به نام مهرداد یزدانی، یک معمار ایرانی الاصل مقیم لس آنجلس برخورد کردم. از آنجا که این مسابقه درعرصه بین المللی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و محلی برای عرض اندام چهرهای معتبر و شناخته شده معماری به شمار می آید، ایرانی بودن بودن این نام و حضورش در کنار نام بزرگان معماری، کنجکاوم کرد تا در مورد این شخص ناشناس اطلاعات بیشتری به دست بیاورم.

موتور جستجوی گوگل، اولین و ساده ترین راهی بود که می توانستم از آن استفاده کنم و با تایپ نام مهرداد یزدانی به حروف لاتین، توانستم اطلاعات نسبتاً جامعی از این شخص و فعالیتهای حرفه ایش به دست آورم. اینکه او در چه سالی متولد شده، از چه دانشگاهی فارغ التحصیل شده، در طراحی په پروژه هایی شرکت داشته، در چه دفاتری فعالیت داشته و چه جوایزی را در مسابقات معماری کسب کرده است. در واقع، همه اطلاعات لازم برای آشنایی اولیه و مقدماتی. انتشار کتابی از او و آثارش و همچنین شرکت او در نمایشگاهی در موزه هنرهای مدرن نیویورک، تا حدودی شناخته بودن این نام در عرصه جهانی نشان می داد. اما در کمال تعجب، هیچ صفحه ای در پهنه اینترنت پیدا نکردم که نام این فرد را با نگارش فارسی اش در خود جای داده باشد. بر مبنای اطلاعات انگلیسی و سوابق حرفه ای مربوط به مهرداد یزدانی، او را نمی توان معماری ناشناس در عرصه جهانی به شمار آورد ولی اینکه چرا او در سرزمینی مادری اش ناشناخته مانده، مقوله ای است که به بررسی بیشتر نیاز دارد

منبع تصویر
Imagining Ground Zero

Studio Hochbau

2006-01-21T10:58:00.000+01:00

بالاخره تمام شد. جدی ترین پروژه درسی ای که در دوره جدید تحصیلی ام در اتریش با آن مواجه بودم، روز گذشته و در قالب یک فعالیت گروهی به اتمام رسید

تفاوتهای عمده ای که در مجموع پس از گذراندن این دوره، در مقایسه با طرحهای گذرانده در ایران می توانم به آنها اشاره کنم، بدین شرح است

یک) در اینجا برخلاف واحدهای طراحی ایران که یک استاد محور کلیه فعالیتهای آتلیه و راهنمایی طرحهای دانشجویان است، یک انستیتو وظیفه هدایت و پیشبرد پروژه های دانشجویی را بر عهده دارد. یعنی دانشجو برای کار، مجموعه ای از اساتید (حدوداً 10 نفر) را در پیش روی خود می بیند و برای کرکسیون می تواند هر بار بسته به موضوع مورد بحث و تخصص استاد دست به انتخاب بزند و به یکی از آنها مراجعه کند. البته این حالت ایده ال قضیه است و ممکن است که دانشجویان بدون توجه به برنامه زمان بندی حضور اساتید در انستیتو، هر بار بصورت اتفاقی با اساتید مختلف مواجه شوند

دو) آتلیه به مفهومی که در ایران رایج بود، وجود ندارد. انستیتو محل ملاقات و کرکسیون با اساتید است و در واقع این دانشجو است که برای مشاوره به نزد استاد می رود و از او راهنمایی می خواهد. دیگر از کلاس و آتیله ای که یک استاد اداره کننده آن باشد و دانشجویان موظف به حضور در آن و ارائه کارهایشان باشند، خبری نیست. همه چیز به خواست و اراده دانشجو واگذار شده ، روز و تاریخ ثابت و معینی برای کرکسیون به دانشجویان تحمیل نمی شود. درب انستیتو تقریباً همه روزه بر اساس یک برنامه زمانبندی ترتیب حضور اساتید باز است و حضور و غیاب بر پایه دفعات کرکسیونها صورت می گیرد. بعلاوه، حوزه تخصص اساتید از یکدیگر تفکیک شده اند و برای طراحی معماری، سازه، تاسیسات و ... می توان به استاد صاحب نظر در حوزه مربوطه مراجعه کرد

سه) کانسپت و ایده اولیه نقش بسزایی در ارزشگذاری نهایی طرحها بازی می کند. در صورت فقدان این کانسپت و عدم رعایت پروسه طراحی، احتمال پذیرش پروژه بسیار ضعیف می شود. بعلاوه، مردود دانستن و عدم پذیرش پروژها در اثر ضعف محتوایی و ضعف در ارائه در اینجا یک مسئله بسیار معمول و جا افتاده ای به شمار میرود و هر انستیتو سعی می کند برای حفظ نام و جایگاه خود در کل دانشکده، به معیارهایی که برای ارزشگذاری پروژه ها تعیین کرده، وفادار بماند

چهار) حضور فیزیکی دانشجویان در روز تحویل پروژه الزامیست. دانشجو موظف است که مجدداً در روز تحویل، به دفاع از پروژه خود در برابر سایر دانشجویان بپردازد و پاسخگوی سئوالات و ابهامات موجود در نزد اساتید باشد. شاید در ایران تنها پروژه ای که موظف به دفاع از آن در همان روز تحویلش هستیم، پروژه دیپلم یا همان پایان نامه باشد ولی نباید از تاثیر بحثها و گفتگوهایی که در روز تحویل در می گیرد به آسانی گذشت

پنج) دوره زمانی کار بر روی یک پروژه الزاماً به یک ترم و یک دوره کاری 3 یا 4 ماهه محدود نمی شود و بر اساس حجم و وسعت کار این مدت قابل افزایش است

شش) با توجه به وسعت فضای دانشگاه و تعدد دانشجویان معماری، اینترنت ابزار مهمی در اطلاع رسانی و آگاهی دانشجویان از رخدادها و فعالیتهای جدید دانشگاهی و ارائه منابع دیجیتال برای شروع طراحیها به شمار میرود تا آنجا که به جرات می توان گفت که با حذف اینترنت، بخش عظیمی از نظم و ترتیب موجود مختل خواهد شد. صفحات شخصی که در وب سایتهای انستیتوها به هر دانشجو اختصاص داده شده و امکان ثبت نام و انتخاب واحد آنلاین و برقراری ارتباط از طریق فورومها را مهیا می کند، نمونه ای از این تاثیر را نشان می دهد

تجدید نظر

2006-01-07T11:27:00.000+01:00

دیشب در حین خواندن بعضی از وبلاگهای فارسی که همیشه به آنها سر می زنم، با کلیک بر روی چند لینک بهم مرتبط، به دنیای جدیدی هدایت شدم و با نوعی از ادبیات وبلاگ نویسی آشنا شدم، که خواندنش و دیدن واژه های بعضاً ناپسند به کار رفته در آن، برایم عذاب آور بود. نویسنده ای در مقام پاسخگویی به نویسنده دیگر بر آمده بود اما این پاسخگویی بیشتر به تحقیر طرف مقابلش می مانست تا پاسخی منطقی و روشنگرانه به او. می دانید، دلم لحظه ای گرفت و ترجیح دادم که از این پس در مورد لینکهای کنار صفحات کمتر کنجکاوی بخرج دهم و کارم را به همان چند وبلاگ ثابتی که روزانه مطالعه می کنم، خلاصه کنم. خوشبختانه همشهریهای وینی وبلاگهای خواندنی ای دارند. به گونه ای می نویسند، که همیشه منتظر خواندن پستهای جدیدتر و مطالب تازه ترشان هستم.

رسانه و ارتباط

2006-01-03T00:19:00.000+01:00

تابستان وقتی در ایران بودم، شنیدم که سیما مجموعه برنامه ای تحت عنـوان مهاجران تدارک دیده که در آن با ارائه گزارشی مستند، چهره های برتر جامعه ی ایرانیان خارج از کشور، که در عرصه های علمی و فرهنگی به موفقیتهای بین المللی دست یافته اند، به هموطنان داخل کشور معرفی می گردند. یکی از ایرانیهای موفقی که فعالیتهایش در یکی از قسمتهای این مجموعه مورد بررسی قرار گرفت، دکتر "آرمین محسن دانشگر" از فارغ التحصیلان سابق و از اساتید فعلی معماری در دانشگاه فنی وین بود. متاسفانه همزمان با پخش این برنامه، در سفر بودم و امکان تماشای آنرا پیدا نکردم ولی بعد از شنیدن واکنشهای مختلف دوستان و افرادی که به تماشای این برنامه نشسته بودند، کنجکاو شدم که پس از بازگشت به وین و شروع مجدد سال تحصیلی، در مورد این استاد ایرانی موفق، که در دانشگاه ما، مشغول به تدریس است، تحقیق بیشتری کنم. شناخت من از او تنها به یکی از جلسات معارفه ی واحدهای طراحی محدود میشد. با وسعت و تنوعی که در انتخاب واحدهای درسی بر اساس علایق شخصی هر دانشجو وجود دارد، گزینه های متعددی برای انتخاب بر سر راهم قرار داشت و من ترجیح دادم که آن ترم، به جای حضور در کلاس آقای دانشگر، در استودیویی دیگری به میزبانی انستیتویی دیگر شرکت کنم. در مجموع فکر می کنم که 5 استاد ایرانی در انستیتوهای محتلف رشته معماری، در دانشگاه وین مشغول به تدریس هستند اما در میان این تعداد تنها همین دکتر دانشگر است که ارتباطی مستقیم با جامعه دانشگاهی ایران دارد و برای دانشجویان ایرانی شخصیت شناخته شده ای محسوب می شود. اینکه این شناخت و ارتباط تا چه حد مرهون برنامه مهاجران بوده است، خود نکته ای قابل تامل است. بدون شک، انعکاسهای ناشی از پخش این برنامه، کارکرد مثبتی در برقراری این ارتباط داشته است. سخنرانی هفته گذشته آقای دانشگر در حضور 1800 دانشجوی دانشگاه آزاد همدان، هم نکته ای در تایید تأثیر عظیم رسانه ملی در برقراری این ارتباط است که باید آن را به فال نیک گرفت. فکر نمی کنم در سالیان گذشته از سخنرانی مثلاً ماریو بوتا یا چارلز جنکز در سینما تک موزه هنرهای معاصر چنین استقبال گسترده ای به عمل آمده باشد

در مورد طراحیهای آقای دانشگر و پروژهای او در ایران و اتریش، بهترین منبع برای مطالعه، سایت شخصی اوست. بعلاوه، خواندن جدیدترین مقاله در همشهری امروز نیز به قلم آقای بهرام هوشیار یوسفی پیرامون آقای دانشگر و آثارش خالی از فایده نخواهد بود

امیدوارم که در آینده، در فرصتی مناسب و با انجام مطالعه بیشتر بتوانم، در مورد طرحهای آقای دانشگر در وین و یویژه طرح ویژه ای که برای طبقات زیر شیروانی خانه های قدیمی ارائه داده و نمونه ای از آن را در دفتر کار خود پیاده کرده است، مطالبی بنویسم. فعلاً مشغله های ناشی از روزهای منتهی به پایان ترم، فرصت هر کارِ اضافه ای را از من گرفته

تصویر زیر، تیتراژ برنامه مهاجران، قسمت مربوط به دکتر دانشگر را نشان می دهد. در پس زمینه بزرگترین سالن کنفرانس دانشگاه فنی وین با ظرفیت 643 نفر به تصویر کشیده شده است
(منبع: Daneshgar.net)

در آستانه

2005-12-28T01:56:00.000+01:00

در شبی زمستانی، و در زیر بارش منقطع دانه های درشت برف، پیرمرد سپیدمویِ سرخ جامه، با کلاه بلند و آویزانش و انبانی پر ازسوغات، بر بالین کودکان هم کیش اش حاضر شد و با آنانی که در آن شب مقدس در کنار پدرها و مادرهایشان به شکرگزاری پرداخته بودند، از راز دانه ای سپید برف سخن گفت و از افزوده شدن سالی نو، به سالیان عمر مسیح خبر داد. دو هزار و پنج سال از سالروز تولد او گذشت.

تعطیلات کریسمس و سال نو میلادی مدتی است که آغاز شده. اگر چه که نمی توانم شور و شوق نهفته ی مردم در این روزها را -بخاطر تفاوت فرهنگی ام با آنها- بخوبی درک کنم، اما هیجان عمومی و حس جاری شان را لمس می کنم و از نشانه های موجود در رفتارشان، از خریدهای ویژه عیدی شان، از بازارهای متراکم پر از جمعیت شان، از تبریک گفتن های کوچه و خیابان شان، از لبخندهایی که بر لبهاهاشان و تزئیناتی که بر گذرهاشان نقش بسته، از برنامه های مخصوص تلویزیونی شان، از همه و همه اینها به وجود اتفاقی بزرگ در دلهایشان پی می برم. اتفاق بزرگی که برای ما در اسپند ماه آغاز و به نوروز ختم می شود، برای عده ای هم اکنون در حال روی دادن است.

اتفاق بزرگ مردم تا دو سه روز دیگر ادامه خواهد داشت. در آستانه به تماشا باید نشست

ما نیز روزگاری

2005-12-22T09:05:00.000+01:00

دوستانم در ایران، مشغول دفاع از پایان نامه های کارشناسی ارشد خود هستند. من اما اینجا، نه تنها از پایان نامه ام دفاع نکرده ام و آن را نیمه کاره به امان خود رها کرده ام، بلکه در اثر ضرورتهای تحصیلی جدید و مشغله های ناشی از آن، بکلی از آن حال و هوا فاصله گرفته ام و تا تابستان آینده که آن را به عنوان آخرین مهلت مجاز برای ارائه و دفاع پایان نامه ام در ایران در نظر گرفته ام، راه دشواری را در پیش رو می بینم

پویان روحی - دوستی از گونه کمیابش - هفته گذشته، بیست و سوم آذرماه، از پروژه دیپلمش تحت عنوان "مرکز هنرهای نمایشی تهران" دفاع کرد. به او- هر چند دیر – تبریک می گویم و برایش آرزوی موفقیت در عرصه های حرفه ای را دارم. پایان راه تحصیل، شروعی جدید برایش خواهد بود

برو مردِ بیدار؛ اگر نیست کس
که دل با تو دارد، ممان یک نفس

از ابوالفضل به خاطر زحمتی که برای تهیه دسته گلی از جانب من و ارسال عکس های این مراسم کشید (عکس سمت چپ)، تشکر ویژه دارم. تابستان 85 نوبت به من هم خواهد رسید

ما نیز
روزگاری
آری

آری
ما نیز
روزگاری

من و مریخ

2005-12-19T21:49:00.000+01:00

از آنجا که بخشی از خوانندگان و افرادی که به تازگی از آنها برای بازدید از وبلاگم دعوت کردم، دوستان و همکلاسیهای سابق معماری در دانشگاه آزاد قزوین هستند، بد نیست که در اینجا کمی از کاری که هم اکنون در حال انجام آن هستم و باید تا نیمه شبِ امشب آن را تکمیل و به آدرس ای-میل استاد مربوطه ارسال کنم، چیزی بنویسم

یکی از واحدهای درسی اختیاری، که این ترم برداشته بودم Advanced Concepts in CAAD نام داشت که طی آن کلیاتی در مورد نحوه مدل سازی سه بعدی و ساخت انیمیشن از طریق نرم افزار 3DS-Max آموزش داده می شد. گرچه که استاد این درس خود از فارغ التحصیلان معماری دانشگاه خودمان بود ولی در آموزش، علاوه بر مدل سازی مجازی فضا و معماری، به بقیه عرصه ها هم سرکی می کشید و به عنوان تحویل پیش از تعطیلات سال نو، طراحی و مدل سازی یک رادار مريخ پیما را برای دانشجوها در نظر گرفت. من هم که تا بدین لحظه در زمینه مدل سازی معماری در فضای مجازی 3D تجربیات محدود و ناموفقی داشتم، ماندم که با این تکلیف به اصطلاح نوروزی آنهم در کره ای دیگر چه کنم؟ به همین خاطر، طرحی که کشیدم و مدلی که از آن درست کردم بیشتر به یک تانک حجیم غیرقابل نقوذ تبدیل شد تا یک رادار واقعی مریخ پیما. اما خب، شاید به عنوان اولین تجربه جدی، اشکالات موجود با اغماض، قابل چشم پوشی باشد.

اما استاد این درس، آقای آرنولد فالر هم آدم جالبی است. اتوکد را به زبان آلمانی تدرس می کند و 3D را به زبان انگلیسی چرا که نسخه موجود 3DS-Max نصب شده بر روی کامپیوترهای دانشگاه، انگلیسی هستند. استاد فوق العاده ای در کار با نرم افزارهای مختلف است و قادر است طرح دلخواه خود را حتی از طریق نرم افزارهایی که تاکنون با آن آشنایی نداشته به راحتی و تنها با اندکی سماجت و اتکا به تجربه هایش از سایر نرم افزارها، مدل سازی کند. اگر خواستید از او بیشتر بدانید، اینجا را بخوانید. یک نکته دیگر و آنهم اینکه به غیر از من، دو خانم ایرانی دگر هم در این درس شرکت می کنند.

آدمی در زبان خود زندگی می کند

2005-12-18T02:05:00.000+01:00

از 17 مهرماه 83 که به برای تحصیل به وین آمدم تا به امروز، حدوداً 14 ماه می گذرد. در این مدت، با دنیایی آشنا شدم که بعضی قسمتهایش برایم آشنا ولی بعضی دیگر، تازگی دارند. به عنوان یک دانشجوی تازه وارد در کشوری که مردمانش به زبان آلمانی تکلم می کنند، بزرگترین چالش پیش روی خود را یادگیری و تسلط به زبان جدید می دیدم. با اندوخته قبلی خود، یعنی انگلیسی، اگر چه که می توانستم مشکلات روزمره خود را حل و فصل کنم، اما سعی می کردم تا حد امکان، از اتکای بیش از حد به آن خودداری کنم. یادگیری زبان جدید، خود با حسی ماجراجویانه همراه بود و من نمی خواستم از این ماجراجویی صرفنظر کنم. حالا که روزمرگی، برای نخستین بار پس از سالها، مرا به سمت یادگیری زبانی جدید می کشاند، چرا با آن همراه نشوم؟

مطالعه و بررسی زبانها مقوله ی جالبی است و شاید اگر فرصتی دوباره برای زندگی داشتم ودغدغه های زندگی امروزی اینچنین دست و پاگیر نبودند، وقت بیشتری را صرف آشنایی با زبانها می کردم. زبانهای کهن و باستانی و بررسی روند تکامل آنها در بستر زمان. به زبان لاتین که خاستگاه زبان های اروپایی است ولی در هیچ کشوری بدان تکلم نمی شود، فکر کنید. به معجزه زبان مادری فکر کنید. به حرفهایی روزانه ایی که ما فارسی زبانان می زنیم فکر کنید. به «الف» هایی که در زبان عامیانه به «واو» تبدیل می شود. به لهجه ها و گویش های مختلف. به حرفهای عامیانه ، ضرب مثلها واصطلاحات رایجی که در هیچ دایره المعارفی، متردافی برای آن یافت نمی شود. به کتاب کوچه احمد شاملو فکر کنید. به بزرگی دغدغه ی بامداد شاعردر مستند کردن زبان غیررسمی مردم. عملی بزرگ، که تکمیل آن از ظرفیت فردی انسان خارج است

شدت این نوع تفکر، زمانی در من افزوده شد که مجبور شدم به زبانی غیر از زبان مادری تکلم کنم. زمانی که در برخورد با اهالی این سرزمین، واژگانی شنیدم که تا تاکنون چیزی در کتابهای زبان راجع به آن نخوانده بودم و در کلاسهای زبان چیزی راجع به آن نیاموخته بودم. به نظرم فاصله ای که زبان مادری بین افراد بومی و غیر بومی ایجاد می کند، حتی شامل بین المللی ترین و فراگیرترین زبان دنیا یعنی انگلیسی نیز می شود. به همین خاطر نسخه های متعددی از زبان انگلیسی در میان ملیتهای مختلف دنیا وجود دارد که شاید معروفترین نمونه آن انگلیسی هندیها باشد. تصور اینکه روزی یک انسان مثلاً سیاه پوست فارسی را از راه آموختن به شیوایی یک ایرانی حرف بزند به همان اندازه بعید است که من بخواهم آلمانی را - آنهم با گویش وینی اش- بسان یک بلبل صحبت کنم. آیا ممکن است در آینده چنین اتفاقی برای زبانهای دنیا بیفتد و زبانها و مرزها از یکدیگر جدا شوند؟

لینک مرتبط

می نویسم تا خوانده شوم یا می نویسم تا گفته شوم؟

2005-12-16T01:34:00.000+01:00

نکته ای که امروز در اثر صحبتی کوتاه با دوستی به ذهنم خطور کرد، سئوال ساده ی بالاست.شاید چون تازه وارد عرصه بلاگ نویسی هستم باید پاسخی برای پرسش فوق داشته باشم

یک) بر طبق گرایشی باید نوشت و مخاطبی برای نوشته های خود جست. در اینجا نویسنده می نویسد و نوشته یا تولید اندیشه خود را در معرض دید خوانندگان یا در واقع خریداران نوشته های خود قرار می دهد. این گرایش در اثر پشتکار و تداوم کاری نویسنده، با توفیق روزافزونی همراه خواهد بود و کم کم با همراهی تمایلات حرفه ای تر به کمال مطلوب نزدیک خواهد شد. در اینجا حضور خواننده و افزایش تعداد خوانندگان نقشی اساسی در ادامه حیات نویسنده ایفا می کند و نویسنده که در این حالت به حرفه ای به نام نویسندگی نیز نائل آمده، در اثر فقدان خواننده با بحرانی در مشروعیت حرفه ای خود مواجه می شود. نویسندگان این دسته، می نویسند تا خوانده شوند

دو) در گرایشی دیگر، نویسنده می نویسد تا گفته شود. من با توجه روحیات درونی ام، خود را در این گروه جای میدهم چرا که در بعضی موارد از انتقال حرفهایم در قالب گفتار طفره میروم و برای گفته شدن حرفهای ناگفته ام به به قالب جایگزین، یعنی نوشتار روی می آورم. در این حالت، مخاطب – چه جزئی و چه کلی - مورد توجه نویسنده نیست و نوشته تنها بصورت یک ابزار برای انتقال مطالب معطل مانده در دست نویسنده باقی می ماند

اما در دنیای وبلاگستان فارسی چه راهی را باید برگزید؟ آیا وبلاگ نویس تنها به فردی اطلاق میشود که از این رسانه بصورت حرفه ای و متدواوم برای در میان گذاشتن مطالب خود با مخاطبانش استفاده می کند؟

به نظر من و با توجه به مشاهدات هفته اخیرم وبلاگ نویسان موفق ایرانی، اکثراً به دسته اول تعلق دارند و افرادی هم که شیوه دوم را برای نگارش مطالب خود برگزیده اند، ترجیح می دهند در گمنامی و به دور از هیاهو، فعالیتی آرام برای ابراز ناگفته های خود داشته باشند. دوستی که در بالا از او یاد کردم، وبلاگی دارد که نشانی اش را در اختیار کسی قرار نمی دهد. او برای گفته شدن به این وادی آمده و برای حرفهای شبانه اش حریمی قائل است

وسوسه

2005-12-13T23:48:00.000+01:00

الان یک میلی از حامد قدوسی دریافت کردم که از تعجب بهتم زد. در این ای-میل، حامد خبر تاسیس وبلاگ من رو به دوستان وبلاگ نویس مقیم وین رسونده، وبلاگی که من تازه ظرف 2 یا 3 ساعت گذشته برای اولین بار راه انداریش کرده بودم. راستش هنوز من به خودم نیومده می بینم این وبلاگ درشرف تاسیس چندتا مخاطب همشهری پیدا کرده... خیلی خوب، ممنون از حامد به خاطر این اطلاع رسانی. من قصدم این بود که مقداری روی جزئیات بیشتر کار کنم، روی نحوه بازکردن کامنت گیر و یک سری از این ظریف کاریها یا حتی اصلاً روی اسم بلاگ و بعد خبر از راه به در شدنم رو به گوش دوستان برسونم ولی مثل اینکه بازی واقعاً شروع شده و دیگه مجالی برای تردید باقی نموده. از چهارشنبه هفته پیش و اولین دیدارم با حامد تا امروز هنوز یک هفته سپری نشده ولی مثل اینکه تو این یک هفته اتفاقات بزرگی حداقل در من رخ داده، که من رو به سمت تاسیس این وبلاگ کشونده. اتفاقی که یکبار در سال 1375 با مجله فیلم روی داد، این بار بصورتی دیگر، در بستر همان وبلاگستانهای رخوت گرفته ایرانی دوباره برای من در حال شکل گرفتنه. به هر صورت این هم وسوسه ای بود که از جانب دوستی به جان ما افتاد و البته فکر نمی کنم که تضمینی برای تداوم آن وجود داشته باشد

ترانه های کوچک غربت

2005-12-13T18:28:00.001+01:00

دغدغه نوشتن همواره همراه من بوده است. البته این دغدغه تا چندی پیشتر، جنبه ای شخصی برایم داشت. دوست داشتم بنویس برای خودم و نه الزاماً برای دیگران. دوست داشتم بنویسم، روزنامه زندگی ام را، حرفهای ناگفته ای که در ذهن داشتم و بازگو کردن آنرا جز از برای خود با دیگری صلاح نمی دانستم .دوست داشتم بنویسم چون برای نوشتن هر سطری بر روی کاغذ، نخست باید می خواندم، باید جستجو می کردم و خلاصه در قبال هر متنی که نام خود را در انتهایش می دیدم، احساس مسئولیت می کردم. به همین خاطر رویکردی مثبتی به مطالب تئوریک و نقد در عرصه های مختلف داشتم

دوره دبیرستان، با ماهنامه سینمایی فیلم، بخش جدیدی از زندگی را تجربه کردم وفهمیدم که چگونه می شود که آدم با حرص و ولع هر چه تمامتر در کلمات و نوشتار غرق شود. اولین شماره مجله فیلم که خریدم، شماره 200 بود. احتمالاً بهمن ماه سال 1375 بود.یکی دو ماهی از آذر 75 و مرگ علی حاتمی می گذشت. با طرح روی جلد آیدین آغداشلو در سوگ علی حاتمی بر روی شماره قبلی مجله بعدها آشنا شدم. پرونده ویژه ای از جانب هیئت تحریریه به مناسیت دویستمین شماره مجله ترتیب داده شده بود و تقریباً تمامی نویسندگان سینمایی و غیر سینمایی و تمامی نویسندگانی که دستی نیز در سینما داشتند، در این شماره مطلبی از خود ارائه داده بودند. شماره ای جادویی بود و مرا با وادی جدیدی در زندگی آشنا کرد. علاقه مستمر به خرید وخواندن این مجله، پس از چندی شوق نوشتن را هم در من ایجاد کرد و خلاصه این آشنایی آغازی بود بر راهی که من تا به امروز در حال پیمودن آن هستم.) مسعود مهرابی صاحب امتیاز و مدیر مسئول) و هوشنگ گلمکانی) سردبیر) با ماهنامه خود، تا مدتها و تا دوره قبل از دانشگاه مرا تحت تاثیر قرار دادند! یاد باد آن روزگاران یاد باد! تصویر زیر آخرین شماره ماهنامه فیلم را نشان می دهد. شماره 240 (آذرماه 84). از اولین آشنایی من با این مجله 140 شماره، نزدیک به 9 سال می گذرد. 9 سال نیزاز مرگ علی حاتمی گذشت (15 آذر 75). یادش گرامی

حالا، پس از تحصیل در رشته معماری و ایجاد گرایشهای تاره تر و شاید داشتن حرفهای بیشتر برای زدن، همینطوراقامت دراتریش برای تکمیل تحصیلات و آشنایی با مهدی و حامد، دو وبلاگ نویس حرفه ای در عرصه وبلاگستان فارسی نویسان سراسر جهان در وین، شاید بد نباشد که نوشته هایم را از بایگانی خاطرات در بیاورم و به آنها مجالی برای عرضه اندام بدهم. بدینگونه است که ترانه های کوچک غربت آغاز می شود